{"id":6207,"date":"2026-10-16T13:29:16","date_gmt":"2026-10-16T10:29:16","guid":{"rendered":"https:\/\/zeleka.com\/?p=6207"},"modified":"2026-10-16T13:29:16","modified_gmt":"2026-10-16T10:29:16","slug":"giristurk-devletleri-teskilati-tdt-5-30-ekim-2026-tarihleri-arasinda-cogu-turkiyede-olmak-uzere-bazi-faaliyetler-planlamistir-bu-faaliyetler-29-30-ekim-2026-gunlerinde-turkiyede","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zeleka.com\/?p=6207","title":{"rendered":"<div><ol><li><p><strong>G\u0130R\u0130\u015e<\/strong><\/p><\/li><\/ol><p>T\u00fcrk Devletleri Te\u015fkilat\u0131 (TDT), 5-30 Ekim 2026 tarihleri aras\u0131nda \u00e7o\u011fu T\u00fcrkiye\u2019de olmak \u00fczere baz\u0131 faaliyetler planlam\u0131\u015ft\u0131r. Bu faaliyetler 29-30 Ekim 2026 g\u00fcnlerinde T\u00fcrkiye\u2019de devlet ba\u015fkanlar\u0131n\u0131n"},"content":{"rendered":"<div>\n<ol>\n<li>\n<p><strong>G\u0130R\u0130\u015e<\/strong><\/p>\n<\/li>\n<\/ol>\n<p>T\u00fcrk Devletleri Te\u015fkilat\u0131 (TDT), 5-30 Ekim 2026 tarihleri aras\u0131nda \u00e7o\u011fu T\u00fcrkiye\u2019de olmak \u00fczere baz\u0131 faaliyetler planlam\u0131\u015ft\u0131r. Bu faaliyetler 29-30 Ekim 2026 g\u00fcnlerinde T\u00fcrkiye\u2019de devlet ba\u015fkanlar\u0131n\u0131n kat\u0131l\u0131m\u0131 ile d\u00fczenlenecek olan <strong>13. Zirve<\/strong> ile sona erecektir. Bu yaz\u0131da, T\u00fcrk Devletleri Te\u015fkilat\u0131 ve bu devletlerin ortak dili T\u00fcrk\u00e7e \u00fczerinde durulacakt\u0131r.<\/p>\n<ol start=\"2\">\n<li>\n<p><strong>T\u00dcRK DEVLETLER\u0130 TE\u015eK\u0130LATI<\/strong><\/p>\n<\/li>\n<\/ol>\n<p>T\u00fcrk Dili Konu\u015fan \u00dclkeler \u0130\u015fbirli\u011fi Konseyi (T\u00fcrk Konseyi),\u00a0ilki Ankara\u2019da yap\u0131lan T\u00fcrk Dili Konu\u015fan \u00dclkeler Zirveleri s\u00fcreci (1992-2008) ile ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r ve i3 Ekim 2009 tarihinde\u00a0<a target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\" href=\"https:\/\/turkicstates.org\/tr\/yayin-detay\/ozel-yayin--turk-konseyi:-nahcivan-anlasmasinin-10-yil-donumu\"><span>Nah\u00e7\u0131van Anla\u015fmas\u0131<\/span><\/a>&#8216;n\u0131n imzalanmas\u0131yla kurulmu\u015ftur. Konseyin ad\u0131, 2021 y\u0131l\u0131nda T\u00fcrk Devletleri Te\u015fkilat\u0131 (TDT) olarak de\u011fi\u015ftirilmi\u015ftir.<\/p>\n<p>T\u00fcrk Devletleri Te\u015fkilat\u0131n\u0131n 5 \u00fcye \u00fclkesi \u015funlard\u0131r: T\u00fcrkiye (Kurucu), Azerbaycan (Kurucu), Kazakistan (Kurucu), K\u0131rg\u0131zistan (Kurucu), \u00d6zbekistan (2019 y\u0131l\u0131nda kat\u0131ld\u0131). G\u00f6zlemci \u00dcyeler ise, Macaristan (2018&#8217;den beri), T\u00fcrkmenistan (2021&#8217;den beri), Kuzey K\u0131br\u0131s T\u00fcrk Cumhuriyeti &#8211; KKTC (2022&#8217;den beri), Ekonomik \u0130\u015fbirli\u011fi Te\u015fkilat\u0131 &#8211; E\u0130T (2023&#8217;ten beri kurumsal g\u00f6zlemci)\u2019dir. T\u00fcrk Devletleri Te\u015fkilat\u0131 \u00fcye \u00fclkeleri ve g\u00f6zlemci \u00fclkeleri g\u00f6steren harita, \u015eekil 1\u2019de g\u00f6sterilmi\u015ftir.<\/p>\n<figure><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/caykaragundem.com\/resimler\/2026-10\/15\/713281267219539.webp\" width=\"462\" height=\"255\"><\/figure>\n<p>\u015eekil 1. T\u00fcrk Devletleri Te\u015fkilat\u0131 Haritas\u0131<\/p>\n<ol start=\"3\">\n<li>\n<p><strong>D\u00dcNYADA EN \u00c7OK KONU\u015eULAN 10 D\u0130L<\/strong><\/p>\n<\/li>\n<\/ol>\n<p>D\u00fcnyada yakla\u015f\u0131k 8000 dil konu\u015fulmaktad\u0131r.\u00a02025 y\u0131l\u0131 itibar\u0131yla en \u00e7ok konu\u015fulan dillerin toplam konu\u015fucu say\u0131s\u0131na g\u00f6re s\u0131ralamas\u0131\u00a0Tablo 1\u2019de g\u00f6sterilmi\u015ftir.<\/p>\n<p>Tablo 1. D\u00fcnyada en \u00e7ok konu\u015fulan 10 dil (2025)<\/p>\n<figure>\n<table readabilityDataTable=\"1\">\n<tbody>\n<tr>\n<td>\n<p><strong>S\u0131ra No<\/strong><\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p><strong>Dil<\/strong><\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p><strong>Konu\u015fan Say\u0131s\u0131<\/strong><\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p><strong>S\u0131ra No<\/strong><\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p><strong>Dil<\/strong><\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p><strong>Konu\u015fan<\/strong><\/p>\n<p><strong>Say\u0131s\u0131<\/strong><\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>\n<p>1<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p><strong>\u0130ngilizce<\/strong><\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>1.5 milyar<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>6<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p><strong>\u00a0Arap\u00e7a<\/strong><\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>332 milyon<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>\n<p>2<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p><strong>\u00c7ince (Mandarin)<\/strong><\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>1.2 milyar<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>7<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p><strong>Bengalce<\/strong><\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>278 milyon<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>\n<p>3<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p><strong>Hint\u00e7e (Hindi)<\/strong><\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>609 milyon<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>8<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p><strong>Portekizce<\/strong><\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>266 milyon<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>\n<p>4<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p><strong>\u0130spanyolca<\/strong><\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>560 milyon<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>9<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p><strong>Rus\u00e7a<\/strong><\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>255 milyon<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>\n<p>5<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p><strong>Frans\u0131zca<\/strong>\u00a0<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>310 milyon<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>10<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p><strong>Endonezce<\/strong><\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>252 milyon<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<\/figure>\n<p>2025 y\u0131l\u0131 itibar\u0131yla d\u00fcnyada\u00a0en\u00a0\u00e7ok\u00a0konu\u015fulan\u00a0dil \u0130ngilizcedir. Ondan sonra \u00c7ince, Hint\u00e7e, \u0130spanyolca ve Frans\u0131zca gelmektedir. \u0130ngilizler, eski s\u00f6m\u00fcrgeleri olan \u00fclkelerde \u0130ngilizceyi yaym\u0131\u015flar ve kabul ettirmi\u015flerdir. \u0130spanyollar ve Frans\u0131zlar da s\u00f6m\u00fcrgelerinde kendi dillerini yaym\u0131\u015flar ve kabul ettirmi\u015flerdir. Di\u011fer s\u00f6m\u00fcrge devletleri de \u00f6yle.<\/p>\n<p>G\u00f6kburun (2021) taraf\u0131ndan yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmada ise 7 ba\u011f\u0131ms\u0131z T\u00fcrk devleti ve 15 \u00f6zerk T\u00fcrk Cumhuriyetindeki T\u00fcrk varl\u0131\u011f\u0131 ve bu \u00fclkelerin n\u00fcfus yap\u0131s\u0131 incelenmi\u015f, sonu\u00e7 olarak 205 milyonun \u00fczerinde T\u00fcrk varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n tespit edildi\u011fi ifade edilmi\u015ftir.T\u00fcrk dilleri konu\u015fulan b\u00f6lgeler \u015eekil 2\u2019de g\u00f6sterilmi\u015ftir. Bug\u00fcn (2026)\u00a0 bu n\u00fcfus 220 milyon olarak tahmin edilmektedir. Ne yaz\u0131k ki baz\u0131 dilbilimciler T\u00fcrk topluluklar\u0131nda konu\u015fulan T\u00fcrk\u00e7eyi, T\u00fcrk leh\u00e7eleri de\u011fil, ayr\u0131 T\u00fcrk dilleri olarak kabul etmektedirler. Buna g\u00f6re T\u00fcrkiye T\u00fcrk\u00e7esi konu\u015fulan diller s\u0131ralamas\u0131nda 20 ile 30. s\u0131ralarda yer almaktad\u0131r.<\/p>\n<figure><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/caykaragundem.com\/resimler\/2026-10\/15\/83895774968703.webp\" width=\"475\" height=\"289\"><\/figure>\n<p>\u015eekil 2. D\u00fcnyada T\u00fcrk\u00a0 Dilleri Konu\u015fulan B\u00f6lgeler<\/p>\n<ol start=\"4\">\n<li>\n<p><strong>ORTAK\u00a0T\u00dcRK ALFABES\u0130<\/strong><\/p>\n<\/li>\n<\/ol>\n<p><span>\u0130nsanlar\u0131n ve \u00fclkelerin ileti\u015fiminde dil kadar dilin yaz\u0131m\u0131nda kullan\u0131lan alfabe de \u00f6nemlidir. Tarihte T\u00fcrklerin kulland\u0131\u011f\u0131 alfabeler: 1. G\u00f6kt\u00fcrk (Orhun) Alfabesi, 2. Eski T\u00fcrk Alfabesi, 3.\u00a0Arap Alfabesi, 4. Kiril Alfabesi ve 5. Latin Alfabesidir.<\/span><\/p>\n<p><span>T\u00fcrkiye\u2019nin karadan s\u0131n\u0131r kom\u015fular\u0131nda kullan\u0131lan alfabeler \u015eekil 3\u2019te g\u00f6sterilmi\u015ftir. T\u00fcrkiye\u2019nin karadan s\u0131n\u0131r kom\u015fular\u0131 7 farkl\u0131 (Latin, Yunan, Kiril, Arap, Fars, G\u00fcrc\u00fc, Ermeni) dil ve alfabe kullan\u0131yor. Latin alfabesi kullan\u0131lan T\u00fcrkiye\u2019nin kara s\u0131n\u0131r kom\u015fular\u0131ndan sadece Azerbaycan\u2019da Latin alfabesi kullan\u0131lmaktad\u0131r.<\/span><\/p>\n<figure><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/caykaragundem.com\/resimler\/2026-10\/15\/94541851960288.webp\" width=\"880\" height=\"522\"><\/figure>\n<p>\u015eekil 3. T\u00fcrkiye\u2019nin karadan s\u0131n\u0131r kom\u015fular\u0131nda kullan\u0131lan alfabeler<\/p>\n<p>Ortak T\u00fcrk Alfabesi, 1991 y\u0131l\u0131nda ba\u015flat\u0131lan ortak alfabe \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n ard\u0131ndan T\u00fcrk \u015e\u00fbras\u0131 (T\u00fcrk Devlet ve Topluluklar\u0131 Dostluk-Karde\u015flik ve \u0130\u015f Birli\u011fi Kurultay\u0131) taraf\u0131ndan 21-23 Mart 1993&#8217;te Antalya&#8217;da yap\u0131lan toplant\u0131da T\u00fcrk Cumhuriyetlerinin alfabelerine Q, X, W, \u00d1, \u00c4 harflerinin eklenmesi ortak karar olarak kabul edilmi\u015ftir. T\u00fcrk D\u00fcnyas\u0131 Ortak Alfabe Komisyonu 3. Toplant\u0131s\u0131,\u00a0<a target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\" href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrk_Akademisi\"><span>T\u00fcrk Akademisi<\/span><\/a> ve\u00a0<a target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\" href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrk_Dil_Kurumu\"><span>T\u00fcrk Dil Kurumu<\/span><\/a> i\u015fbirli\u011finde 9-11 Eyl\u00fcl 2024\u00a0tarihlerinde, yakla\u015f\u0131k 30 y\u0131l sonra, Azerbaycan&#8217;\u0131n ba\u015fkenti Bak\u00fc&#8217;de yap\u0131ld\u0131.\u00a0<a target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\" href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrk_Devletleri_Te%C5%9Fkilat%C4%B1\"><span>T\u00fcrk Devletleri Te\u015fkilat\u0131<\/span><\/a> (TDT) \u00fcyesi \u00fclkelerden olu\u015fan komisyon \u00fcyelerinin kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 toplant\u0131da, Ortak T\u00fcrk Alfabesi \u00f6nerisi \u00fczerinde uzla\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. 34 harfli Ortak T\u00fcrk Alfabesi, T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131ndaki farkl\u0131 leh\u00e7eler ve dil ihtiya\u00e7lar\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurularak tasarlanm\u0131\u015ft\u0131r.\u00a0Ortak T\u00fcrk Alfabesinin T\u00fcrk Devletleri Te\u015fkilat\u0131ndaki b\u00fct\u00fcn yaz\u0131\u015fmalarda kullan\u0131lmas\u0131 gerekir.<\/p>\n<ol start=\"5\">\n<li>\n<p><strong>T\u00dcRK\u00c7EN\u0130N TAR\u0130H\u0130<\/strong><\/p>\n<\/li>\n<\/ol>\n<p>\u00a0T\u00fcrk dilinin tarih\u00ee geli\u015fimi yaz\u0131 dil \u00f6ncesi ve sonras\u0131yla birlikte \u015f\u00f6yle tasnif edilebilir (\u00d6zdemir, 2018):<\/p>\n<p>A. <strong>Altay Devri<\/strong> (belge azl\u0131\u011f\u0131 s\u00f6z konusu)<\/p>\n<p>B<strong>. En Eski T\u00fcrk\u00e7e Devri<\/strong> (Ana T\u00fcrk\u00e7e)<\/p>\n<p>C<strong>. \u0130lk T\u00fcrk\u00e7e Devri<\/strong> (Proto-T\u00fcrk\u00e7e)<\/p>\n<p>D. <strong>Eski T\u00fcrk\u00e7e Devri\u00a0<\/strong>(6.-10.yy). \u0130lk yaz\u0131l\u0131 belgeler: K\u00fcl Tegin (732),\u00a0 Bilge Ka\u011fan\u00a0 (735)\u00a0 ve Tonyukuk\u00a0(720-725)<\/p>\n<p>E. <strong>Orta T\u00fcrk\u00e7e Devri<\/strong> (11.-16. yy). Bu devir 5\u2019e ayr\u0131l\u0131r:\u00a0<\/p>\n<p>1. Karahanl\u0131 T\u00fcrk\u00e7esi (11-13. yy.),\u00a0<\/p>\n<p>2. Harezm T\u00fcrk\u00e7esi (14. yy.),\u00a0<\/p>\n<p>3. K\u0131p\u00e7ak T\u00fcrk\u00e7esi;. K\u0131p\u00e7ak T\u00fcrk\u00e7esi de tekrar 3\u2019e ayr\u0131l\u0131r:<\/p>\n<p>\u00a0I. Alt\u0131n Orda K\u0131p\u00e7ak T\u00fcrk\u00e7esi (13-16. yy),\u00a0<\/p>\n<p>II. Meml\u00fbk K\u0131p\u00e7ak T\u00fcrk\u00e7esi (14-16. yy.),<\/p>\n<p>\u00a0III. Ermeni K\u0131p\u00e7ak\u00e7as\u0131 (16-17. yy.),\u00a0<\/p>\n<p>4. <strong>Eski Anadolu T\u00fcrk\u00e7esi<\/strong> (13-15. yy.)<\/p>\n<p>\u00a0a. Sel\u00e7uklu Devri T\u00fcrk\u00e7esi (11. &#8211; 13. as\u0131r),\u00a0<\/p>\n<p>b. Beylikler Devri T\u00fcrk\u00e7esi (14. &#8211; 15. as\u0131r),\u00a0<\/p>\n<p>c.\u00a0Osmanl\u0131 T\u00fcrk\u00e7esine Ge\u00e7i\u015f Devri\u00a0(15.\u00a0 asr\u0131n ortalar\u0131),\u00a0<\/p>\n<p>5.<strong> \u00c7a\u011fatay T\u00fcrk\u00e7esi<\/strong> (15-19. yy.). \u00c7a\u011fatay T\u00fcrk\u00e7esi de 7\u2019ye ayr\u0131l\u0131r:<\/p>\n<p>a. \u0130lk \u00c7a\u011fatay Devri (13. &#8211; 14. y\u00fczy\u0131llar),\u00a0<\/p>\n<p>b. Klasik Devrin Ba\u015flang\u0131c\u0131 (15. y\u00fczy\u0131l\u0131n ilk yar\u0131s\u0131),\u00a0<\/p>\n<p>c. Klasik \u00c7a\u011fatay Devri (15. y\u00fczy\u0131l\u0131n son yar\u0131s\u0131, Nev\u00e2y\u00ee Devri),\u00a0<\/p>\n<p>d.\u00a0Klasik Devrin Devam\u0131\u00a0 (16.\u00a0 y\u00fczy\u0131l,\u00a0Bab\u00fcr ve \u015eiban\u00ee Han Devri),\u00a0<\/p>\n<p>e. Gerileme ve \u00c7\u00f6kme Devri (17. &#8211; 19. y\u00fczy\u0131llar),<\/p>\n<p>\u00a0f. Yeni T\u00fcrk\u00e7e (Yeni Yaz\u0131 Dilleri) Devri (16.yy ve sonras\u0131),\u00a0<\/p>\n<p>g. Modern\u00a0 \/\u00a0\u00c7a\u011fda\u015f T\u00fcrk\u00e7e Devri\u00a0 (20.\u00a0 yy ve sonras\u0131).<\/p>\n<p>T\u00fcrk dili en eski dillerden biridir. T\u00fcrkiye\u2019de Sel\u00e7uklu Devri, Beylikler Devri, Osmanl\u0131 Devri ve Cumhuriyet D\u00f6nemi olmak \u00fczere toplamda 1000 y\u0131ldan fazla zamand\u0131r T\u00fcrk\u00e7e devlet dilli olarak kullan\u0131lmaktad\u0131r. Sel\u00e7uklu Devrinden \u00f6nce de T\u00fcrkiye\u2019de halk\u0131n \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131 T\u00fcrk\u00e7e konu\u015fuyordu. Dalda (korunakl\u0131 yer) gibi kelimeler Mu\u011fla\u2019n\u0131n y\u00f6r\u00fck yerlerinde, Kayseri\u2019nin k\u00f6ylerinde ve Trabzon\u2019un yaylalar\u0131nda ayn\u0131 anlam, ayn\u0131 ses ve ayn\u0131 telaffuzla nas\u0131l 1000 y\u0131ldan daha fazla zamandan beri kullan\u0131l\u0131yor?<\/p>\n<ol start=\"6\">\n<li>\n<p><strong>T\u00dcRK\u00c7EDEN D\u0130\u011eER BAZI D\u0130LLERE GE\u00c7EN KEL\u0130ME SAYILARI<\/strong><\/p>\n<\/li>\n<\/ol>\n<p>Osmanl\u0131dan sonra Osmanl\u0131 topraklar\u0131nda 50\u2019den fazla devlet kurulmu\u015ftur. Bu devletlerin topraklar\u0131 \u015eekil 4\u2019te g\u00f6sterilmi\u015ftir. Kurulan bu devletlerin dillerine T\u00fcrk\u00e7eden\u00a0 ve o dillerden de T\u00fcrk\u00e7eye pek \u00e7ok kelime ge\u00e7mi\u015ftir.<\/p>\n<figure><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/caykaragundem.com\/resimler\/2026-10\/15\/488681099806717.webp\" width=\"863\" height=\"570\"><\/figure>\n<p>\u015eekil 4. Osmanl\u0131\u2019dan sonra kurulan devletleri haritas\u0131<\/p>\n<p>T\u00fcrk\u00e7eden en \u00e7ok kelime alan diller ve bu dillere ge\u00e7en yakla\u015f\u0131k kelime say\u0131lar\u0131\u00a0Tablo 2\u2019de verilmi\u015ftir. T\u00fcrk\u00e7e bilhassa Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu d\u00f6neminde etraf\u0131nda bulunan b\u00f6lge ve \u00fclkelerdeki dillere, S\u0131rp\u00e7ada 9.000 olmak \u00fczere, binlerce kelime vermi\u015ftir. Yunancada 3.000 olan bu say\u0131 baz\u0131 kaynaklarda 5.000\u2019den fazla g\u00f6sterilmektedir.\u00a0Tablodan g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi, T\u00fcrk\u00e7eden pek \u00e7ok dile binlerce kelime ge\u00e7mi\u015ftir.<\/p>\n<p>Tablo 2. T\u00fcrk\u00e7eden Baz\u0131 dillere ge\u00e7en kelime say\u0131lar\u0131<\/p>\n<figure>\n<table readabilityDataTable=\"1\">\n<tbody>\n<tr>\n<td>\n<p><strong>No<\/strong><\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p><strong>\u00a0Dil<\/strong><\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p><strong>T\u00fcrk\u00e7eden\u00a0Ge\u00e7en Kelime Say\u0131s\u0131\u00a0<\/strong><\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p><strong>No<\/strong><\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p><strong>Dil<\/strong><\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p><strong>T\u00fcrk\u00e7eden\u00a0Ge\u00e7en Kelime Say\u0131s\u0131\u00a0<\/strong><\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>\n<p><strong>1<\/strong><\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p><strong>S\u0131rp\u00e7a<\/strong><\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>9.000<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>9<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p><strong>Arap\u00e7a<\/strong><\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>2.000<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>\n<p><strong>2<\/strong><\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p><strong>Ermenice<\/strong><\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>4.260<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>10<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p><strong>Macarca<\/strong><\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>2.000<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>\n<p><strong>3<\/strong><\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p><strong>Bulgarca<\/strong><\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>3.500<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>11<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p><strong>Ukraynaca<\/strong><\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>800<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>\n<p><strong>4<\/strong><\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p><strong>Yunanca<\/strong><\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>3.000\u00a0<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>12<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p><strong>\u0130ngilizce<\/strong><\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>470<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>\n<p><strong>5<\/strong><\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p><strong>Fars\u00e7a<\/strong><\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>3.000<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>13<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p><strong>\u00c7ince<\/strong><\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>300<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>\n<p><strong>6<\/strong><\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p><strong>Rumence<\/strong><\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>3.000<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>14<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p><strong>Urduca<\/strong><\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>227<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>\n<p><strong>7<\/strong><\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p><strong>Arnavut\u00e7a<\/strong><\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>3.000<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>15<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p><strong>Almanca<\/strong><\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>166<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>\n<p><strong>8<\/strong><\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p><strong>Rus\u00e7a<\/strong><\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>2.500<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>16<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p><strong>\u0130talyanca<\/strong><\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>146<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<\/figure>\n<ol start=\"7\">\n<li>\n<p><strong>BAZI D\u0130LLERDEN T\u00dcRK\u0130YE T\u00dcRK\u00c7ES\u0130NE GE\u00c7EN KEL\u0130ME SAYILARI<\/strong><\/p>\n<\/li>\n<\/ol>\n<p>Baz\u0131 dillerden T\u00fcrkiye T\u00fcrk\u00e7esine ge\u00e7en kelime say\u0131lar\u0131 Tablo 3\u2019te g\u00f6sterilmi\u015ftir. Tabloya en \u00e7ok kullan\u0131lan kelimeler de eklenmi\u015ftir. \u0130lk \u00fc\u00e7 dil Arap\u00e7a, Frans\u0131zca ve Fars\u00e7ad\u0131r. Arap\u00e7a, Kur\u2019an dili oldu\u011fu i\u00e7in, Frans\u0131zca ise son 2 y\u00fczy\u0131lda toplumda Bat\u0131l\u0131la\u015fman\u0131n vas\u0131tas\u0131 kabul edildi\u011finden etkili olmu\u015flard\u0131r. Fars\u00e7an\u0131n etkili olmas\u0131 Do\u011fudan gelen b\u00fcy\u00fck g\u00f6\u00e7lere ve bu dilin edebiyat dili kabul edilmesine ba\u011flanabilir. Tablodan g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00fczere, baz\u0131 dillerden T\u00fcrk\u00e7eye binlerce kelime ge\u00e7mi\u015ftir. Bu binlerce kelime T\u00fcrk\u00e7eye ge\u00e7erken ses\u00a0 uyumu ve\u00a0 dil yap\u0131s\u0131na uygun hale getirilmi\u015ftir. T\u00fcrk\u00e7e baz\u0131 dillere binlerce kelime vererek ve baz\u0131 dillerden binlerce kelime alarak zenginle\u015fmi\u015f ve cihan dili haline gelmi\u015ftir.<\/p>\n<p>Tablo 3. Baz\u0131 dillerden T\u00fcrkiye T\u00fcrk\u00e7esine ge\u00e7en kelime say\u0131lar\u0131<\/p>\n<figure>\n<table readabilityDataTable=\"1\">\n<colgroup>\n<col>\n<col>\n<col>\n<col><\/colgroup>\n<tbody>\n<tr>\n<td>\n<p><strong>S\u0131ra<\/strong><\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p><strong>T\u00fcrk\u00e7eye Etki Eden Dil<\/strong><\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p><strong>Al\u0131nan kelime say\u0131s\u0131<\/strong><\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p><strong>En \u00e7ok kullan\u0131lan kelimeler<\/strong><\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>\n<p>1<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>Arap\u00e7a<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>6.467<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>Olduk\u00e7a \u00e7ok.<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>\n<p>2<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>Frans\u0131zca<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>5.253<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>Alfabe, afi\u015f, balkon, bisiklet, ceket, dans, ekonomi, direksiyon, garaj, hijyen, jandarma, kaban, kolye, lastik, morg, misket, nostalji, <a target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\" href=\"https:\/\/onedio.com\/okul-haberleri\"><span>okul<\/span><\/a>, plaj, sivil, spor, taksi, <a target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\" href=\"https:\/\/onedio.com\/universite-haberleri\"><span>\u00fcniversite<\/span><\/a>, virg\u00fcl.<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>\n<p>3<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>Fars\u00e7a \u00a0<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>1.359<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p><strong>\u00a0<\/strong>Aferin, ahenk, ate\u015f, cad\u0131, cihan, \u00e7anta, \u00e7are, dad\u0131, eczane, efsane, g\u00fcnah, hasta, horoz, kar\u015f\u0131, karpuz, lacivert, meydan, perde, pirin\u00e7, renk, r\u00fczgar, saray, satran\u00e7, sucuk, tahta, terzi, yar, zehir, ziyan<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>\n<p>4<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>\u0130ngilizce<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>485<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>Amat\u00f6r, bl\u00f6f, ciklet, denim, derbi, dozer, empati, fl\u00f6rt, global, jenerasyon, kek, kokteyl, mikser, <a target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\" href=\"https:\/\/onedio.com\/operasyon-haberleri\"><span>operasyon<\/span><\/a>, objektif, partner, revize, versiyon.<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>\n<p>5<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>Rumca<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>400<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>Ahtapot,\u00a0 biber, bezelye, domates, fener, fasulye, f\u0131r\u0131n, horon, \u0131zgara, kutu, lahana, limon, masa, papatya, pa\u00e7oz, salya, tu\u011fla, vaftiz, yal\u0131.<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>\n<p>6<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>Almanca \u00a0<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>98<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p><strong>\u00a0<\/strong>Balata, bitter, dekan, filinta, genetik, hamburger, kaput, \u015falter, \u015finitzel, otoban, r\u00f6ntgen, revir, \u015fablon, vokal, zeplin.<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>\n<p>7<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>\u0130talyanca<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>89<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>Alaturka, banyo, banka, bira, \u00e7apa, \u00e7ikolata, d\u00fczine, falso, fiyasko, fulya, fiyasko, izbandut, korsan, makine, piyasa, vardiya.<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>\n<p>8<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>Latince<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>78<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>A\u011fustos, forum, ego, larva, ortanca, stadyum, sedir, testis.\u00a0<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>\n<p>9<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>Yunanca<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>48<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p><strong>\u00a0<\/strong>Anektod, c\u0131mb\u0131z, \u00e7iroz, diyalog, kilise, pide, efendi, k\u00fcmes.<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>\n<p>10<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>Rus\u00e7a<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>44<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p><strong>\u00a0<\/strong>\u0130zbe, mazot, vatka, \u00e7at pat, semaver, ko\u00e7an, mamut.<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<\/figure>\n<p><strong>8-BAZI D\u0130LLERDE ORTAK KEL\u0130ME SAYILARI<\/strong><\/p>\n<p>Arap\u00e7a ile \u0130branice aras\u0131nda 1000\u2019den fazla ortak kelime bulunmaktad\u0131r. Arap\u00e7a klasik s\u00f6zl\u00fckte,\u00a0 200.000\u2019den fazla farkl\u0131 kelime yer almaktad\u0131r. \u0130slamiyet ten \u00f6nce Arap\u00e7a, a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak <strong>Arap Yar\u0131madas\u0131<\/strong> ve \u00e7evresindeki kom\u015fu b\u00f6lgelerde konu\u015fuluyordu. Bug\u00fcn 23 \u00fclkede Arap\u00e7a veya leh\u00e7eleri resmi dil olarak kullan\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>Baz\u0131 dillerde bulunan ortak kelime say\u0131lar\u0131 Tablo 4\u2019te verilmi\u015ftir. \u0130spanyolca, \u0130talyanca ve Frans\u0131zcada, Latince k\u00f6kenli on binlerce kelime yer almaktad\u0131r.Avrupa dillerinin \u00e7o\u011funun k\u00f6keni Latincedir. \u0130ngilizce ve Frans\u0131zca aras\u0131nda 800.000 kadar ortak kelime vard\u0131r.\u00a0<\/p>\n<p>\u0130ngilizce kelime da\u011farc\u0131\u011f\u0131n\u0131n\u00a0<strong>%50 ila %60&#8217;\u0131ndan fazlas\u0131 Latince k\u00f6kenlidir. Bat\u0131 uygarl\u0131\u011f\u0131, R\u00f6nesans\u2019tan beri t\u0131p, hukuk ve astronomi gibi pek \u00e7ok bilim dal\u0131nda, bilim terimlerini Latinceden almaktad\u0131r. Bunun sebebi, \u00f6l\u00fc bir dil olmas\u0131ndan dolay\u0131 de\u011fi\u015fmezli\u011fi, R\u00f6nesans d\u00f6neminde bilginlerin Latinceyi ortak bir dil olarak kullanmas\u0131 ve \u00fclkeler aras\u0131nda tarafs\u0131z bir dil kabul edilmesidir. Latincede uygun bir terim bulunamazsa Yunancadan terim al\u0131nmaktad\u0131r.<\/strong><\/p>\n<p>En yayg\u0131n Amerikan \u0130ngilizcesi s\u00f6zl\u00fcklerinden biri olan <i>American Heritage Dictionary,<\/i> <strong>yakla\u015f\u0131k 200.000 kelime<\/strong> bar\u0131nd\u0131r\u0131r.\u00a0Di\u011fer s\u00f6zl\u00fcklerde bu say\u0131 milyonu a\u015far.\u00a0Bu\u00a0b\u00fcy\u00fck kelime haznesinin <strong>yakla\u015f\u0131k %70 ila %80&#8217;i yabanc\u0131 dil k\u00f6kenlidir. Hi\u00e7bir Amerikan vatanda\u015f\u0131 bu yabanc\u0131 dil k\u00f6kenli kelimeleri dilden atmak istemez.<\/strong>\u00a0T\u00fcrkiye\u2019de Kubbealt\u0131 Lugat\u0131nda\u00a0 ise 61.000 ana madde vard\u0131r (Ayverdi, 2005).<\/p>\n<p>Tablo 4. Baz\u0131 dillerde ortak kelime say\u0131lar\u0131<\/p>\n<figure>\n<table readabilityDataTable=\"1\">\n<colgroup>\n<col>\n<col>\n<col>\n<col>\n<col>\n<col><\/colgroup>\n<tbody>\n<tr>\n<td>\n<p><strong>No<\/strong><\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p><strong>\u0130ki Dil<\/strong><\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p><strong>Ortak kelime say\u0131s\u0131<\/strong><\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p><strong>No<\/strong><\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p><strong>\u0130ki Dil<\/strong><\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p><strong>Ortak kelime say\u0131s\u0131<\/strong><\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>\n<p>1<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>Arap\u00e7a &#8211; \u0130branice<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>1.000<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>5<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>\u0130ngilizce- Latince<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>\u0130ngilizcenin %50-60\u2019\u0131<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>\n<p>2<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>\u0130ngilizce &#8211; Frans\u0131zca<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>1.0000-8.0000<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>6<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>\u0130talyanca &#8211; Latince<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>\u0130talyancan\u0131n %75-%80\u2019\u0131<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>\n<p>3<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>\u0130ngilizce &#8211; Almanca<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>1.500-5.000<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>7<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>Frans\u0131zca &#8211; Latince<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>Frans\u0131zcan\u0131n %85-%90\u2019\u0131<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>\n<p>4<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>\u0130spanyolca &#8211; Latince<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>6.5000-7.5000<\/p>\n<\/td>\n<td><\/td>\n<td><\/td>\n<td><\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<\/figure>\n<ol start=\"9\">\n<li>\n<p><strong>T\u00dcRK\u00c7EDE VE D\u0130\u011eER BAZI D\u0130LLERDE ORTAK KEL\u0130ME SAYILARI<\/strong><\/p>\n<\/li>\n<\/ol>\n<p>T\u00fcrk\u00e7ede ve di\u011fer baz\u0131 dillerde ortak kelime say\u0131lar\u0131 Tablo 5\u2019te g\u00f6sterilmi\u015ftir. T\u00fcrkiye T\u00fcrk\u00e7esinde, kom\u015fu \u00fclkelerde ve tarihte irtibatta oldu\u011fu \u00fclkelerde konu\u015fulan dillerde, en \u00e7ok Bulgarca ve \u0130branicede olmak \u00fczere, ortak binlerce kelime yer almaktad\u0131r.<\/p>\n<p>Tablo 5. T\u00fcrk\u00e7ede ve baz\u0131 dillerde alfabeler ve konu\u015fulan ortak kelime\u00a0 say\u0131lar\u0131<\/p>\n<figure>\n<table readabilityDataTable=\"1\">\n<colgroup>\n<col>\n<col>\n<col>\n<col><\/colgroup>\n<tbody>\n<tr>\n<td>\n<p><strong>No<\/strong><\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p><strong>\u0130ki Dil<\/strong><\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p><strong>\u0130ki Dilin Alfabeleri<\/strong><\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p><strong>Ortak kelime say\u0131s\u0131<\/strong><\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>\n<p>1<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>T\u00fcrk\u00e7e-Arap\u00e7a<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>Latin-Arap<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>6.000-6.500<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>\n<p>2<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>T\u00fcrk\u00e7e-Frans\u0131zca<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>Latin-Latin<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>5.253<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>\n<p>3<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>T\u00fcrk\u00e7e-Fars\u00e7a<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>Latin-Arap<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>3.000-6.000<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>\n<p>4<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>T\u00fcrk\u00e7e-\u0130ngilizce<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>Latin-Latin<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>1.000<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>\n<p>5<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>T\u00fcrk\u00e7e-Yunanca<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>Latin- Yunan<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>4.000-6.000<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>\n<p>6<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>T\u00fcrk\u00e7e-Almanca<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>Latin-Latin<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>100<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>\n<p>7<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>T\u00fcrk\u00e7e-\u0130talyanca<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>Latin-Latin<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>600-630<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>\n<p>8<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>T\u00fcrk\u00e7e-Latince<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>Latin-Latin<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>78-147<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>\n<p>9<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>T\u00fcrk\u00e7e-Rus\u00e7a<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>Latin-Kiril<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>2.500<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>\n<p>10<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>T\u00fcrk\u00e7e-\u0130branice<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>Latin-\u0130brani<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>7.000<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>\n<p>11<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>T\u00fcrk\u00e7e-Bulgarca<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>Latin-Kiril<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>8.000<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>\n<p>12<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>T\u00fcrk\u00e7e-Ermenice<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>Latin-Ermeni<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>3.000-4.000<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>\n<p>13<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>T\u00fcrk\u00e7e-G\u00fcrc\u00fcce<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>Latin-G\u00fcrc\u00fc<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>300<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<\/figure>\n<ol start=\"10\">\n<li>\n<p><strong>T\u00dcRK DEVLETLERI TE\u015eK\u0130LATI D\u0130LLER\u0130 VE ALFABELERI<\/strong><\/p>\n<\/li>\n<\/ol>\n<p>T\u00fcrk Devletleri Te\u015fkilat\u0131ndaki devletlerin dilleri (leh\u00e7eleri) ve alfabeleri ve bunlar\u0131n kabul tarihleri Tablo 6\u2019da verilmi\u015ftir. T\u00fcrk Devletleri Te\u015fkilat\u0131ndaki \u00fcyelerden Azerbaycan ve \u00d6zbekistan Latin alfabesine ge\u00e7mi\u015ftir. Ayr\u0131ca g\u00f6zlemci \u00fcye olan T\u00fcrkmenistan da Latin alfabesini 12 Nisan 1993 tarihinde kabul etmi\u015ftir.<\/p>\n<p>Tablo 6. T\u00fcrk Devletleri Te\u015fkilat\u0131nda devletlerin dilleri ve Alfabeleri<\/p>\n<figure>\n<table readabilityDataTable=\"1\">\n<colgroup>\n<col>\n<col>\n<col>\n<col><\/colgroup>\n<tbody>\n<tr>\n<td>\n<p><strong>No<\/strong><\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p><strong>Devlet<\/strong><\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p><strong>Resmi Dil<\/strong><\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p><strong>Alfabe<\/strong><\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>\n<p>1<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>T\u00fcrkiye<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>T\u00fcrk\u00e7e\u00a0 \u00a0(20 Nisan 1924)<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>Latin (1 Kas\u0131m1928)<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>\n<p>2<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>Azerbaycan<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>Azerbaycan T\u00fcrk\u00e7esi (12 Kas\u0131m 1995)<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>Latin (25 Aral\u0131k 1991)<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>\n<p>3<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>Kazakistan<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>Kazak\u00e7a (22 Eyl\u00fcl 1989)<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>Kiril Alfabesi (1940 Y\u0131l\u0131nda)<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>\n<p>4<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>K\u0131rg\u0131zistan<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>K\u0131rg\u0131z T\u00fcrk\u00e7esi<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>Kiril Alfabesi (1940 y\u0131l\u0131nda)<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>\n<p>5<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>\u00d6zbekistan<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>\u00d6zbek T\u00fcrk\u00e7esi<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>Latin Alfabesi (1993)<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>\n<p>6<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>T\u00fcrkmenistan (G\u00f6zlemci)<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>T\u00fcrkmen Dili (27 Ekim 1991)<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>Latin Alfabesi (12 Nisan 1993)<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<\/figure>\n<ol start=\"11\">\n<li>\n<p><strong>T\u00dcRK DEVLETLER\u0130 TE\u015eK\u0130LATI D\u0130LLER\u0130NDE ORTAK KEL\u0130ME SAYILARI<\/strong><\/p>\n<\/li>\n<\/ol>\n<p>T\u00fcrk Devletleri Te\u015fkilat\u0131 devletlerindeki dillerin ikili \u00fclkeler aras\u0131ndaki ortak kelime say\u0131lar\u0131 Tablo 7\u2019de g\u00f6sterilmi\u015ftir. En \u00e7ok Arap\u00e7adan ve Fars\u00e7adan kelimeler ge\u00e7mi\u015ftir. T\u00fcrkiye d\u0131\u015f\u0131ndaki devletler son\u00a0 2 y\u00fczy\u0131l Rusya\u2019ya ba\u011fl\u0131 olduklar\u0131ndan o d\u00f6nemden kalma Rusya\u2019dan da \u00f6nemli miktarda kelime bu dillere ge\u00e7mi\u015ftir.\u00a01922 y\u0131l\u0131nda \u00d6zbek\u00e7e deki Rus\u00e7a al\u0131nt\u0131lar\u0131n oran\u0131 sadece\u00a0<strong>%0.9<\/strong> iken, 1980&#8217;lere gelindi\u011finde bu oran\u00a0<strong>%20&#8217;ye<\/strong> ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n<p>Tablo 7. T\u00fcrk Devletleri Te\u015fkilat\u0131 devletlerindeki dillerde ortak kelime say\u0131lar\u0131<\/p>\n<figure>\n<table readabilityDataTable=\"1\">\n<colgroup>\n<col>\n<col>\n<col>\n<col>\n<col>\n<col><\/colgroup>\n<tbody>\n<tr>\n<td>\n<p><strong>No<\/strong><\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p><strong>\u0130ki dil<\/strong><\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p><strong>Ortak kelime say\u0131s\u0131<\/strong><\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p><strong>No<\/strong><\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p><strong>\u0130ki dil<\/strong><\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p><strong>Ortak kelime say\u0131s\u0131<\/strong><\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>\n<p>1<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>Kazak\u00e7a- Rus\u00e7a\u00a0<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>2.500-3.000<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>5<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>\u00d6zbek\u00e7e-Arap\u00e7a<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>1.000-1.500<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>\n<p>2<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>K\u0131rg\u0131zca-Rus\u00e7a<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>8.000-9.000<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>6<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>\u00d6zbek\u00e7e-Rus\u00e7a<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>500-1.500<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>\n<p>3<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>Azerbaycan- Fras\u00e7a<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>2.000-3.000<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>7<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>T\u00fcrkmence- Rus\u00e7a<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>1.000\u2019lerce<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>\n<p>4<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>Azerbaycan-Arap\u00e7a<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>5.000-1.0000<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>8<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>Azerbaycan -Rus\u00e7a<\/p>\n<\/td>\n<td>\n<p>Azerbaycan T\u00fcrk\u00e7esinin en az %10\u2019u<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<\/figure>\n<p>T\u00fcrk dillerinde, ki\u015fi zamirleri ve say\u0131 adlar\u0131 hemen hemen tamam\u0131yla ayn\u0131d\u0131r (A\u011f\u0131ralio\u011flu ve Ak\u00e7an, 2025; A\u011f\u0131ralio\u011flu ve Ak\u00e7an, 2026.a). Ayr\u0131ca akraba isimleri ve insan organlar\u0131\u00a0 gibi\u00a0 binlerce kelime de T\u00fcrk leh\u00e7elerinde ortakt\u0131r (A\u011f\u0131ralio\u011flu ve Ak\u00e7an, 2006.b; K\u00fclt\u00fcr Bakanl\u0131\u011f\u0131, 1991). Bunlara ra\u011fmen baz\u0131 dilbilimciler T\u00fcrk\u00e7e leh\u00e7elerini leh\u00e7eler olarak de\u011fil, ayr\u0131 diller olarak kabul etmektedir.<\/p>\n<ol start=\"12\">\n<li>\n<p><strong>\u00dcLKELERDE \u00d6\u011eRET\u0130M D\u0130L\u0130<\/strong><\/p>\n<\/li>\n<\/ol>\n<p>A\u015fa\u011f\u0131da baz\u0131 \u00fclkelerin \u00f6\u011fretim dil durumu \u00f6zetlenmi\u015ftir:<\/p>\n<p><strong>Fransa:\u00a0<\/strong>Fransa&#8217;da resmi e\u011fitim dili Frans\u0131zcad\u0131r, ancak ilk, orta, lise ve y\u00fcksek\u00f6\u011fretim kademelerinde yabanc\u0131 dille veya \u00e7ift dilli e\u011fitim imkanlar\u0131 da mevcuttur.<\/p>\n<p><strong>Almanya:<\/strong>\u00a0Almanya&#8217;da okullarda temel e\u011fitim dili Almancad\u0131r, ancak eyaletlere ve okullar\u0131n t\u00fcr\u00fcne g\u00f6re farkl\u0131 yabanc\u0131 dil ve <strong>iki dilli\u00a0<\/strong>e\u011fitim modelleri uygulan\u0131r. Devlet okullar\u0131nda ilk zorunlu yabanc\u0131 dil genellikle <strong>\u0130ngilizce<\/strong>dir. Okul t\u00fcr\u00fcne ve kademeye ba\u011fl\u0131 olarak ikinci yabanc\u0131 dil olarak Frans\u0131zca, \u0130spanyolca veya Latince gibi diller eklenir.\u00a0 Baz\u0131 devlet okullar\u0131nda \u00a0baz\u0131 dersler Almancan\u0131n yan s\u0131ra \u0130ngilizce veya Frans\u0131zca gibi bir yabanc\u0131 dilde i\u015flenerek iki dilli e\u011fitim verilir.<\/p>\n<p><strong>Yunanistan:<\/strong>\u00a0Yunanistan&#8217;da devlet okullar\u0131nda <strong>resm\u00ee e\u011fitim dili Yunancad\u0131r<\/strong>. Ancak \u00f6zel ve uluslararas\u0131 okullarda yabanc\u0131 dille e\u011fitim m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.\u00a0\u00a0Devlet anaokulu, ilkokul, ortaokul ve liselerde temel e\u011fitim dili Yunancad\u0131r. Yabanc\u0131 diller ders olarak okutulur. <strong>\u0130ngilizce<\/strong> temel yabanc\u0131 dildir, ayr\u0131ca Frans\u0131zca ve Almanca se\u00e7enekleri bulunur.<\/p>\n<p><strong>G\u00fcrcistan:\u00a0<\/strong>\u00dclkenin resm\u00ee e\u011fitimi G\u00fcrc\u00fc dilinde yap\u0131lmaktad\u0131r. <strong>\u0130ngilizce,<\/strong> \u00f6zellikle t\u0131p, m\u00fchendislik ve uluslararas\u0131 ili\u015fkiler gibi b\u00f6l\u00fcmlerde yo\u011fun olarak tercih edilir. <strong>Rus\u00e7a,<\/strong> \u00dcniversitelerde yabanc\u0131 uyruklu \u00f6\u011frenciler i\u00e7in yayg\u0131n olarak sunulan di\u011fer bir e\u011fitim dilidir.<\/p>\n<p><strong>Rusya:\u00a0<\/strong>\u00a0Rusya Federasyonu genelindeki devlet ve belediye okullar\u0131nda ana e\u011fitim dili Rus\u00e7ad\u0131r. Federal e\u011fitim standartlar\u0131na g\u00f6re dersler Rus\u00e7a i\u015flenir.\u00a0 Rusya&#8217;ya ba\u011fl\u0131 Tataristan, \u00c7e\u00e7enistan gibi \u00f6zerk cumhuriyetlerde,\u00a0 ailelerin talebine ve yerel yasalara ba\u011fl\u0131 olarak Rus\u00e7an\u0131n yan\u0131 s\u0131ra ilgili \u00f6zerk b\u00f6lgenin kendi resmi dili\u00a0 ana dil dersi veya belirli d\u00fczeylerde e\u011fitim dili olarak yer alabilir. Ancak bu dillerin se\u00e7imi ve okunmas\u0131 velilerin beyan\u0131na\/iste\u011fine ba\u011fl\u0131d\u0131r.\u00a0<\/p>\n<p><strong>\u0130srail:\u00a0<\/strong>Yasaya g\u00f6re \u0130srail&#8217;deki b\u00fct\u00fcn \u00f6\u011frencilerin <strong>\u0130branice<\/strong> (12 y\u0131l), <strong>\u0130ngilizce<\/strong> (12 y\u0131l) ve ana dillerine\/toplum yap\u0131lar\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak <strong>Arap\u00e7a<\/strong> (3-6 y\u0131l) \u00f6\u011frenmesi gereklidir. Normal ve dini Yahudi okullar\u0131nda temel e\u011fitim dili \u0130branicedir; Arap okullar\u0131nda ise e\u011fitim dili Arap\u00e7ad\u0131r ve buna ek olarak \u0130branice ile \u0130ngilizce \u00f6\u011fretilir.\u00a0Zorunlu dillerin yan\u0131 s\u0131ra ortaokul ve lise kademelerinde <strong>Frans\u0131zca<\/strong> gibi ek yabanc\u0131 diller de tercih edilebilir.\u00a0<\/p>\n<p><strong>Japonya:\u00a0<\/strong>Japonya&#8217;da okullarda temel e\u011fitim dili <strong>Japonca<\/strong>d\u0131r ve devlet okullar\u0131nda ana e\u011fitim dili yabanc\u0131 bir dil de\u011fildir.\u00a0\u00a0B\u00fct\u00fcn ana dersler Japonca i\u015flenir. Yabanc\u0131 dil olarak \u00e7o\u011funlukla \u0130ngilizce, ortaokul 1. s\u0131n\u0131ftan itibaren zorunlu ders olarak m\u00fcfredata girer ve lise sonuna kadar devam eder. Japonya\u2019da yabanc\u0131 dilde (\u00f6zellikle \u0130ngilizce) tam zamanl\u0131 e\u011fitim veren uluslararas\u0131 ve \u00d6zel okullar bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>Yukar\u0131da a\u00e7\u0131kland\u0131\u011f\u0131 \u00fczere \u00fclkelerin e\u011fitim dili resmi dilleridir. Her \u00fclkede orta \u00f6\u011fretim sonuna kadar bir yabanc\u0131 dil \u00f6\u011fretilir. \u0130srail&#8217;de orta \u00f6\u011fretimde yabanc\u0131 dili \u0130ngilizcedir ve her \u00f6\u011frenci \u0130ngilizceyi konu\u015facak kadar \u00f6\u011frenmek durumundad\u0131r. \u00d6\u011frenci, merkezi bir s\u0131navda \u0130ngilizceden ba\u015far\u0131l\u0131\u00a0 belgesi ald\u0131ktan sonra kendisini lise diplomas\u0131 verilir. \u00dcniversitelerde her \u00f6\u011frenci yabanc\u0131 dil bilgisini bir teknik rapor yazacak sevide \u00f6\u011frenmek zorundad\u0131r. \u00dcniversitede e\u011fitim dili \u0130branicedir.<\/p>\n<p>Japonya&#8217;da, 2000\u2019li y\u0131llar\u0131n ba\u015f\u0131nda \u00fclkelerinde bulunan 700\u2019den fazla \u00fcniversitenin en iyi 30 tanesini uluslararas\u0131 \u00fcniversite haline getirmek \u00fczere devlet bir planlama yapt\u0131 ve bunun i\u00e7in gerekli b\u00fct\u00e7e ayr\u0131ld\u0131. Bu planlaman\u0131n hedefi daha fazla uluslararas\u0131 \u00f6\u011frenciyi \u00fclkeye \u00e7ekmek ve onlar\u0131n Japon k\u00fclt\u00fcr ve dilini \u00f6\u011frenmesini sa\u011flamak olarak belirtilmi\u015f. Bununla birlikte bu 30 \u00fcniversitenin her b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn her s\u0131n\u0131f\u0131nda, en az 1 \u015fube Japonca s\u0131n\u0131f ve 1 \u015fube\u00a0 \u0130ngilizce s\u0131n\u0131f olmas\u0131 \u015fart ko\u015fulmu\u015f. Bu planlama ile 30 y\u0131lda Uluslararas\u0131 \u00f6\u011frenci say\u0131s\u0131n\u0131 300.000\u2019e \u00e7\u0131karmak hedeflenmi\u015fti.Tablo 8\u2019ye g\u00f6re 2025 y\u0131l\u0131nda bu say\u0131 229.467\u2019dir.<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye\u2019de gerek orta \u00f6\u011fretimde ve gerekse y\u00fcksek\u00f6\u011fretimde baz\u0131 okullarda yabanc\u0131 dille e\u011fitim verilmektedir.\u00a0<strong>Prof. Dr. Oktay Sinano\u011flu<\/strong>, T\u00fcrkiye&#8217;nin e\u011fitim ve k\u00fclt\u00fcrel ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kaybetti\u011fini vurgulamak amac\u0131yla s\u00f6yledi\u011fi <i>&#8220;1923&#8217;ten 1945&#8217;e kadar \u0130ngiliz s\u00f6m\u00fcrgesiydik, 1945&#8217;ten sonra Amerikan s\u00f6m\u00fcrgesi olduk&#8221;<\/i> ifadesini, <strong>2000&#8217;li y\u0131llar\u0131n ba\u015f\u0131ndan itibaren yazd\u0131\u011f\u0131 kitaplarda, kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 televizyon programlar\u0131nda ve verdi\u011fi konferanslarda<\/strong> s\u0131kl\u0131kla dile getirmi\u015ftir (Sinano\u011flu,2000; Sinano\u011flu 2006).\u00a0 Sinano\u011flu bu\u00a0konuda iki kitap yazm\u0131\u015ft\u0131r: Bir New York R\u00fcyas\u0131:\u00a0<strong>Bye Bye T\u00fcrk\u00e7e ve Hedef T\u00fcrkiye. Fulbright Anla\u015fmas\u0131 ele\u015ftirileriyle,<\/strong> Sinano\u011flu bu s\u00f6z\u00fc tek ba\u015f\u0131na bir iddia olarak de\u011fil, tarihsel bir s\u00fcrece ba\u011flayarak s\u00f6yler. Kendisi, <strong>1947 y\u0131l\u0131nda imzalanan Fulbright Antla\u015fmas\u0131<\/strong> ile T\u00fcrk e\u011fitim sisteminin ABD&#8217;li uzmanlardan olu\u015fan bir komisyona teslim edildi\u011fini savunur. Bu komisyonun etkisinde\u00a0 haz\u0131rlanan e\u011fitim m\u00fcfredatlar\u0131na uyan okullar\u0131m\u0131z daha az ba\u015far\u0131l\u0131,\u00a0 yabanc\u0131 kolejler bu plana uymak zorunda olmad\u0131klar\u0131 i\u00e7in daha \u00e7ok ba\u015far\u0131l\u0131 oluyor iddias\u0131 s\u00f6z konusudur.<\/p>\n<ol start=\"13\">\n<li>\n<p><strong>\u00dcLKELERDE OKUYAN ULUSLARARSI \u00d6\u011eRENC\u0130 SAYILARI<\/strong><\/p>\n<\/li>\n<\/ol>\n<p>2024 ve 2025 y\u0131llar\u0131nda ilk 10 \u00fclkenin uluslararas\u0131 \u00f6\u011frenci say\u0131lar\u0131 \u015eekil 5\u2019te g\u00f6sterilmi\u015ftir. S\u0131ralamada, birinci ABD,\u00a0 ikinci Kanada ve \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc \u0130ngiltere\u2019dir. \u00dclkeler bu konuda yar\u0131\u015f halindeler. E\u011fitime gidilen \u00fclke i\u00e7in \u00f6\u011frencilerden sa\u011flanacak gelir, k\u00fclt\u00fcr\u00fcn ve dilin gelen \u00f6\u011frenciye \u00f6\u011fretilmesi \/verilmesi, yap\u0131lacak \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n ve yay\u0131nlar\u0131n\u0131n\u00a0gidilen \u00fclke bilimine, ve k\u00fct\u00fcphanelerine katk\u0131lar\u0131 en \u00f6nemli hedeflerdir.Ayr\u0131ca o \u00fclkede e\u011fitim alanlar\u0131n bir k\u0131sm\u0131 \u00fclkesine d\u00f6nmeyip orada \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131ndan yurt d\u0131\u015f\u0131na beyin g\u00f6\u00e7\u00fc de kendili\u011finden sa\u011flanmaktad\u0131r.<\/p>\n<figure><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/caykaragundem.com\/resimler\/2026-10\/15\/72295572150791.webp\" width=\"720\" height=\"900\"><\/figure>\n<p>\u015eekil 5. En \u00e7ok uluslararas\u0131 \u00f6\u011frenci\u00a0 bar\u0131nd\u0131ran devletler ve \u00f6\u011frenci say\u0131lar\u0131<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye, 2025 y\u0131l\u0131 itibar\u0131yla <strong>340.000 ila 350.000 aras\u0131nda<\/strong> uluslararas\u0131 \u00f6\u011frenciye ev sahipli\u011fi yapmakta olup bu say\u0131 ile d\u00fcnyada ilk 10 (genellikle\u00a0yedinci) s\u0131rada yer almaktad\u0131r.\u00a0Fakat T\u00fcrkiye \u015eekil 5\u2019teki s\u0131ralamada yer almam\u0131\u015ft\u0131r. Belki T\u00fcrkiye verisine ula\u015f\u0131lamam\u0131\u015ft\u0131r. T\u00fcrkiye\u2019ye gelen \u00f6\u011frencilerin \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131 T\u00fcrk Devletleri te\u015fkilat\u0131ndaki \u00fclkelerdendir.<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye\u2019de 209 \u00dcniversite bulunmaktad\u0131r.Y\u0131llara\u00a0g\u00f6re T\u00fcrkiye\u2019de uluslararas\u0131 \u00f6\u011frenci say\u0131lar\u0131 (2004-2024) \u015eekil 6\u2019da g\u00f6sterilmi\u015ftir. T\u00fcrkiye\u2019de, 2003-2004 y\u0131llar\u0131nda 14.690 olan uluslararas\u0131 \u00f6\u011frenci say\u0131s\u0131 2023-2024\u2019te 337.073\u2019e y\u00fckselmi\u015ftir.T\u00fcrkiye, 2028 y\u0131l\u0131na kadar bu say\u0131y\u0131 <strong>500.000<\/strong> uluslararas\u0131 \u00f6\u011frenciye ula\u015ft\u0131rmay\u0131 hedeflemektedir.\u00a0<\/p>\n<figure><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/caykaragundem.com\/resimler\/2026-10\/15\/854061702921823.webp\" width=\"900\" height=\"493\"><\/figure>\n<p>\u015eekil\u00a0 6. Y\u0131llara g\u00f6re T\u00fcrkiye\u2019de uluslararas\u0131 \u00f6\u011frenci say\u0131lar\u0131 (2004-2024)<\/p>\n<ol start=\"14\">\n<li>\n<p><strong>DE\u011eERLEND\u0130RME<\/strong><\/p>\n<\/li>\n<\/ol>\n<p>T\u00fcrk Devletleri Te\u015fkilat\u0131 (TDT), Avrupa Birli\u011fi gibi,\u00a0 5 \u00fclkenin \u00fcye ve 3 \u00fclkenin g\u00f6zlemci oldu\u011fu \u00f6nemli bir\u00a0 uluslararas\u0131 kurulu\u015ftur.<\/p>\n<p>2024 y\u0131l\u0131nda T\u00fcrk topluluklar\u0131nda, Latin Alfabesine dayal\u0131 34 harfli\u00a0 Ortak T\u00fcrk Alfabesinin kullan\u0131lmas\u0131 kabul edilmi\u015ftir.\u00a0\u00a0Ortak T\u00fcrk Alfabesinin T\u00fcrk Devletleri Te\u015fkilat\u0131ndaki b\u00fct\u00fcn yaz\u0131\u015fmalarda kullan\u0131lmas\u0131 gerekir. Bunun i\u00e7in \u00f6ncelikle Ortak T\u00fcrk Alfabesiyle yaz\u0131lm\u0131\u015f 500 kelimelik bir g\u00fcnl\u00fck konu\u015fma kitab\u0131 TDT taraf\u0131ndan haz\u0131rlanmal\u0131 ve b\u00fct\u00fcn \u00fcye devletlerinde e\u011fitimi verilmelidir.<\/p>\n<p>Bir devletin te\u015fkilinde ve bekas\u0131nda dil birli\u011finin \u00f6nemi bilinmektedir. \u0130talya&#8217;da dil birli\u011finin sa\u011flanmas\u0131, <strong>1861 y\u0131l\u0131ndaki siyasi birle\u015fme<\/strong> ile resmiyet kazanm\u0131\u015f, ancak halk d\u00fczeyinde ger\u00e7ek anlamda ortak bir dilin konu\u015fulmas\u0131\u00a0<strong>20. y\u00fczy\u0131l\u0131n ortalar\u0131n\u0131<\/strong> bulmu\u015ftur.<\/p>\n<p>Amerika Birle\u015fik Devletleri, resmi dili \u0130ngilizceden maddi ve manevi g\u00fc\u00e7 kazanmaktad\u0131r. T\u00fcrkiye de diline \u00f6nem vermeli, onun geli\u015fmesinin yollar\u0131n\u0131 a\u00e7mal\u0131 ve onun bilim dili olmas\u0131na katk\u0131 sa\u011flamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Osmanl\u0131dan sonra Osmanl\u0131 topraklar\u0131nda 50\u2019den fazla devlet kurulmu\u015ftur.\u00a0 Kurulan bu devletlerin dillerine T\u00fcrk\u00e7eden\u00a0 ve o dillerden de T\u00fcrk\u00e7eye pek \u00e7ok kelime ge\u00e7mi\u015ftir.\u00a0T\u00fcrk\u00e7e, bir kabile dili de\u011fil, bir imparatorluk dili, bir cihan dilidir. Bu dilin kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131z her\u00a0 kelimesi miras\u0131m\u0131zd\u0131r. Miras\u0131m\u0131z\u0131 reddedemeyiz.<\/p>\n<p>T\u00fcrk\u00e7e d\u00fcnyadaki en eski dillerden biridir. Bug\u00fcn d\u00fcnyada 220 milyondan fazla insan T\u00fcrk dillerini konu\u015fmaktad\u0131r. T\u00fcrk\u00e7e,\u00a0 d\u00fcnyada en \u00e7ok konu\u015fulan diller s\u0131ralamas\u0131nda \u00fcst s\u0131ralarda yer almakta\u00a0 ve geni\u015f bir co\u011frafyada kullan\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>T\u00fcrk\u00e7e, baz\u0131 dillere binlerce kelime vererek ve baz\u0131 dillerden binlerce kelime alarak zenginle\u015fmi\u015f ve cihan dili haline gelmi\u015ftir.T\u00fcrkiye T\u00fcrk\u00e7esinde, kom\u015fu \u00fclkelerde ve tarihte irtibatta oldu\u011fu \u00fclkelerde konu\u015fulan dillerde, en \u00e7ok Bulgarca ve \u0130branicede olmak \u00fczere, binlerce ortak kelime yer almaktad\u0131r.<\/p>\n<p>T\u00fcrk dillerinde, ki\u015fi zamirleri ve say\u0131 adlar\u0131 hemen hemen tamam\u0131yla ayn\u0131d\u0131r\u00a0 Ayr\u0131ca akraba isimleri ve insan organlar\u0131\u00a0 gibi\u00a0 binlere kelime de T\u00fcrk leh\u00e7elerinde ortakt\u0131r. Bunlara ra\u011fmen baz\u0131 dilbilimciler T\u00fcrk\u00e7e leh\u00e7elerini, leh\u00e7eler olarak de\u011fil, ayr\u0131 diller olarak kabul etmektedir. T\u00fcrk Devletleri Te\u015fkilat\u0131ndaki devletlerin dilleri T\u00fcrk leh\u00e7eleri olarak kabul edilmelidir ve T\u00fcrk\u00e7e olarak adland\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>T\u00fcrk\u00e7enin bilinen ilk s\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fc, <strong>D\u00eev\u00e2nu Lug\u00e2ti&#8217;t-T\u00fcrk<\/strong>&#8216;t\u00fcr.\u00a0<strong>Yazar\u0131,<\/strong> K\u00e2\u015fgarl\u0131 Mahmud\u2019dur, \u00a01072 &#8211; 1074 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda Ba\u011fdat\u2019ta kaleme al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. D\u00fcnyada en \u00e7ok konu\u015fulan dillerden olan \u0130spanyolcan\u0131n ilk s\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fc ise 1492\u2019de yaz\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Arada 400 y\u0131l fark olmas\u0131na ra\u011fmen T\u00fcrk\u00e7e ilk s\u00f6zl\u00fck 1912\u2019ye kadar kay\u0131pt\u0131r. Anadolu\u2019da kurulan T\u00fcrk devletleri ve \u00f6zellikle Osmanl\u0131 devleti T\u00fcrk\u00e7eye gereken \u00f6nemi vermemi\u015ftir. Son d\u00f6nemlerinde, devletin do\u011fu d\u00fcnyas\u0131yla ve do\u011fu k\u00fclt\u00fcr\u00fcyle ba\u011f\u0131 kopmu\u015f, daha do\u011frusu kopar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>Cumhuriyetten \u00f6nceki T\u00fcrk Devleti olan Osmanl\u0131 devletinde okullarda Fars\u00e7a, Arap\u00e7a ve Frans\u0131zca okutulmu\u015f, fakat T\u00fcrk\u00e7e dersleri okutulmam\u0131\u015ft\u0131r. Hitabet, Kitabet dersleri olmas\u0131na ra\u011fmen nas\u0131lsa insanlar evlerinden \u00f6\u011frendikleriyle T\u00fcrk\u00e7eyi biliyorlar kabul edilmi\u015f ve devlet memurlu\u011funda insanlar dairelerin kaleminde T\u00fcrk\u00e7e \u00f6\u011frenirler diye T\u00fcrk\u00e7e e\u011fitime \u00f6nem verilmemi\u015ftir.<\/p>\n<p>T\u00fcrk\u00e7eden di\u011fer dillere pek \u00e7ok kelime ge\u00e7mi\u015ftir. Di\u011fer dillerden de T\u00fcrk\u00e7eye binlerce kelime ge\u00e7mi\u015ftir. T\u00fcrk\u00e7eye ge\u00e7en bu kelimeler ses uyumu ve yap\u0131 bak\u0131m\u0131ndan T\u00fcrk\u00e7eye uygun halde kullan\u0131lmaktad\u0131r. Bu kelimeler art\u0131k T\u00fcrk dilinde ve T\u00fcrk s\u00f6zl\u00fcklerinde yer alm\u0131\u015ft\u0131r. Yabanc\u0131 k\u00f6kenli kelimeler T\u00fcrk\u00e7enin zenginli\u011fidir.\u00a0<\/p>\n<p>D\u00fcnyada b\u00fct\u00fcn devletlerde, hemen hemen orta \u00f6\u011fretimde ve y\u00fcksek \u00f6\u011fretimde e\u011fitim dili devletlerin kendi resmi dilleridir. T\u00fcrkiye\u2019de baz\u0131 orta\u00f6\u011fretim kurumlar\u0131nda e\u011fitim dili yabanc\u0131 bir dildir. O okullardan mezun olanlar\u0131n \u00e7o\u011fu kendi tarihini, dilini, edebiyat\u0131n\u0131, \u015fiirinin, k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc, insan\u0131n\u0131 hatta co\u011frafyas\u0131n\u0131 yeterince\u00a0 bilmemekte ve daha da k\u00f6t\u00fcs\u00fc sevmemektedir. Kendi k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc bilmeyen, yabanc\u0131 k\u00fclt\u00fcrlere hayran nesiller yeti\u015fmektedir. Mezunlar\u0131n \u00e7o\u011funun hedefi\u00a0 e\u011fitildi\u011fi dilin konu\u015fuldu\u011fu bir devlete gidip \u00e7al\u0131\u015fmakt\u0131r.Yabanc\u0131 dille e\u011fitim g\u00f6renlerin bir k\u0131sm\u0131 ald\u0131klar\u0131 e\u011fitimin iyi ve do\u011fru oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr ve resmi dildeki e\u011fitimin \u00f6nemini ve k\u0131ymetini bilmezler. \u201c\u0130nsan bilmedi\u011finin d\u00fc\u015fman\u0131d\u0131r\u201d s\u00f6z\u00fc bu durumu g\u00fczel ifade etmektedir.<\/p>\n<p>Orta \u00f6\u011fretimde bir yabanc\u0131 dili, konu\u015fabilecek kadar \u00f6\u011frencilere \u00f6\u011fretmemiz gerekir. Yabanc\u0131 diller se\u00e7ilirken \u00e7ok konu\u015fan bat\u0131 dillerinden \u0130ngilizce, Almanca, Frans\u0131zca zaten listede mevcuttur. Bunlara \u00e7ok ko\u015fulan dillerden olan do\u011fu dillerinden Arap\u00e7a, \u00c7ince, Fars\u00e7a ve Rus\u00e7a da yayg\u0131n \u015fekilde eklenmelidir: Bu dillerin eklenmesi \u00fclkemiz ticaretine ve turizmine olumlu etki eder.\u00a0<\/p>\n<p>Yabanc\u0131 dille e\u011fitim almak ile yabanc\u0131 dil \u00f6\u011frenmek ba\u015fka \u015feylerdir. \u0130srail\u2019de oldu\u011fu gibi, orta \u00f6\u011fretimde e\u011fitim dili resmi dil (T\u00fcrk\u00e7e) olmal\u0131d\u0131r. Fakat mutlaka lise \u00f6\u011frencilerine konu\u015facak kadar bir yabanc\u0131 dil \u00f6\u011fretilmeli ve o dili\u00a0bildi\u011fini belgelendirdi\u011fi zaman kendisine diploma verilmelidir. K\u0131saca T\u00fcrkiye\u2019de her orta\u00f6\u011fretim mezununa bir yabanc\u0131 dil \u00f6\u011fretmek hedef olmal\u0131d\u0131r. Bunun i\u00e7in e\u011fitimde, ciddi bir reforma ihtiya\u00e7 vard\u0131r.<\/p>\n<p>\u00dcniversitelerde de e\u011fitim dili T\u00fcrk\u00e7e\u00a0 olmal\u0131d\u0131r. Ancak \u00fcniversitede her \u00f6\u011frenci bir teknik ara\u015ft\u0131rma raporu yazacak kadar bir yabanc\u0131 dil bilmelidir.<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye\u2019de \u00fcniversitelerin \u00e7o\u011funda e\u011fitim dili T\u00fcrk\u00e7edir. T\u00fcrkiye\u2019de yabanc\u0131 dille e\u011fitim veren \u00fcniversiteler de bulunmaktad\u0131r. Bunlar\u0131n bir k\u0131sm\u0131nda T\u00fcrk\u00e7e yaz\u0131lm\u0131\u015f eserler k\u00fct\u00fcphaneye konmaz. Mezunlar\u0131n\u0131n \u00e7o\u011funun hedefi yurt d\u0131\u015f\u0131nda bir i\u015fte \u00e7al\u0131\u015fmakt\u0131r. Bunlar T\u00fcrkiye&#8217;de bir \u015feyi ba\u015farmak \u00fczere i\u015f aramazlar. Bu okullarda k\u00fclt\u00fcr\u00fcnden yoksun, tarihinden habersiz, vatan topra\u011f\u0131n\u0131 sevmeyen hatta kendi insan\u0131n\u0131 sevmeyen nesiller yeti\u015ftiriliyor. B\u00f6ylece T\u00fcrkiye e\u011fitti\u011fi yetenekli insanlar\u0131, beyinleri \u00fclkesinden ka\u00e7\u0131rmaktad\u0131r. Sanki devletimiz yabanc\u0131 \u00fclkelere yeti\u015fmi\u015f insan yeti\u015ftirmektedir. 209 \u00fcniversitemiz var fakat T\u00fcrk\u00e7e kitap yaz\u0131lm\u0131yor. \u00d6\u011frenciler K\u00fct\u00fcphanelerde mevcut T\u00fcrk\u00e7e eserleri okumuyor. Toplumda yabanc\u0131 dille e\u011fitim sanki bir \u00fcst\u00fcnl\u00fck gibi g\u00f6steriliyor.T\u00fcrk\u00e7ede y\u00fcksek seviyeli \u015fiirler yaz\u0131lam\u0131yor, sanat eserleri ortaya konam\u0131yor ve \u00fcretilemiyor.\u00a0<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye, 2025 y\u0131l\u0131 itibar\u0131yla <strong>340.000 ila 350.000 aras\u0131nda<\/strong> uluslararas\u0131 \u00f6\u011frenciye ev sahipli\u011fi yapm\u0131\u015ft\u0131r. T\u00fcrkiye\u2019ye gelen \u00f6\u011frencilerin \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131 T\u00fcrk Devletleri Te\u015fkilat\u0131ndaki \u00fclkelerdendir.Nicel olarak olduk\u00e7a etkileyici\u00a0 olan bu \u00f6\u011frencilere k\u00fclt\u00fcr\u00fcm\u00fcz ve ortak medeniyet hedefleri yeterince aktar\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye\u2019de uluslararas\u0131 \u00fcniversiteler i\u00e7in, Japonya\u2019da oldu\u011fu gibi, her b\u00f6l\u00fcmde her s\u0131n\u0131f i\u00e7in bir \u015fubede T\u00fcrk\u00e7e e\u011fitimle, di\u011fer bir \u015fubede yabac\u0131 dille e\u011fitim yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. 209 \u00fcniversitesi olan T\u00fcrkiye\u2019de bu \u015fartlar\u0131 sa\u011flayacak en az 15 \u00fcniversite\u00a0 yeniden organize edilebilir.<br \/>B\u00fcy\u00fck devletler, g\u00fc\u00e7l\u00fc devletler resmi dilleriyle de g\u00fc\u00e7 kazanmaktad\u0131r.\u00a0<\/p>\n<p>T\u00fcrk Devletleri Te\u015fkilat\u0131nda, Ortak T\u00fcrk\u00e7e dil ve ortak T\u00fcrk alfabesi konular\u0131nda \u00e7ok ciddi ad\u0131mlar at\u0131lmas\u0131 gerekiyor. Bu devletler nezdinde de T\u00fcrkiye \u00f6nc\u00fc ve te\u015fvik\u00e7i olmal\u0131d\u0131r.T\u00fcrk Devletleri Te\u015fkilat\u0131ndaki devletler, ortak ve ikili faaliyetlerinde, ne Rus\u00e7a ve ne de \u0130ngilizce, art\u0131k sadece T\u00fcrk\u00e7e kullanmal\u0131d\u0131r. Fakat bu devletler di\u011fer \u00fclkelerle\u00a0gerekli olan dilde, ekonomi ticaret ve siyaset konular\u0131nda her t\u00fcrl\u00fc ileti\u015fimi s\u00fcrd\u00fcrmelidir.<\/p>\n<p><strong>Kaynaklar<\/strong><\/p>\n<p>A\u011f\u0131ralio\u011flu, N. &#038; Ak\u00e7an, K. (2025). T\u00fcrk\u00e7e ki\u015fi zamirlerinin baz\u0131 dil ve leh\u00e7elerdeki ki\u015fi zamirleriyle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131, Journal of Turkic Civilization Studies, Cilt: 6 Say\u0131: 1, 1 \u2013 25.<\/p>\n<p>A\u011f\u0131ralio\u011flu, N., &#038; Ak\u00e7an, K. (2026.a). Number words and their similarities in Turkish and some other languages. <i>Journal of Turkic Civilization Studies, 7\u00a0<\/i>(1), 53-73, 2026.\u00a0<\/p>\n<p>A\u011f\u0131ralio\u011flu, N., &#038; Ak\u00e7an, K. (2026.b). T\u00fcrk Devletlerinde, Temel Kaynaklar\u0131n Ortak T\u00fcrk Alfabesiyle Yeniden Yaz\u0131lmas\u0131, Yay\u0131nlanmas\u0131 ve Dijitalle\u015ftirilip Seslendirilmesi. Takvim-i Vekayi, 14(2026). <a target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\" href=\"https:\/\/izlik.org\/JA48TU67ZL.\"><span>https:\/\/izlik.org\/JA48TU67ZL.<\/span><\/a><\/p>\n<p>Ayverdi, \u0130. (2005).\u00a0<i>Misalli B\u00fcy\u00fck T\u00fcrk\u00e7e S\u00f6zl\u00fck<\/i> (3 Cilt). Kubbealt\u0131 Akademisi K\u00fclt\u00fcr ve Sanat Vakf\u0131.<\/p>\n<p>G\u00f6kburun, \u0130. (2021). K\u00fcresel ve B\u00f6lgesel G\u00fc\u00e7ler \u00c7a\u011f\u0131nda; T\u00fcrk D\u00fcnyas\u0131 N\u00fcfusu. T\u00fcrk D\u00fcnyas\u0131 \u0130ncelemeleri Dergisi, 21(1), 1-34. https:\/\/doi.org\/10.32449\/egetdid.897236.<\/p>\n<p>Ka\u015fgarl\u0131, Mahmut (2022). Divan\u00fc Lugatit T\u00fcrk, Kabalc\u0131 Yay\u0131nevi.\u00a0<\/p>\n<p>K\u00fclt\u00fcr Bakanl\u0131\u011f\u0131 (1991). Kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmal\u0131 T\u00fcrk\u00e7e Leh\u00e7eleri S\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fc-I, Ba\u015fbakanl\u0131k Bas\u0131mevi.<\/p>\n<p>\u00d6zdemir, C. (2018). T\u00fcrk Dillerinin Tarihi S\u00fcre\u00e7teki Geli\u015fimi, p.142-147,\u00a0Vol. 4<\/p>\n<p>Sinano\u011flu, O. (2000).\u00a0<i>Bir Nev-York R\u00fcyas\u0131: Bye-Bye T\u00fcrk\u00e7e, Otopsi Yay\u0131nlar\u0131, \u0130stanbul.<\/i><\/p>\n<p><i>Sinano\u011flu, O (2006). Hedef T\u00fcrkiye, Alfa Yay\u0131nevi, 294 s.,\u00a0 \u0130stanbul.<\/i><\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>G\u0130R\u0130\u015e T\u00fcrk Devletleri Te\u015fkilat\u0131 (TDT), 5-30 Ekim 2026 tarihleri aras\u0131nda \u00e7o\u011fu T\u00fcrkiye\u2019de olmak \u00fczere baz\u0131 faaliyetler planlam\u0131\u015ft\u0131r. Bu faaliyetler 29-30 Ekim 2026 g\u00fcnlerinde T\u00fcrkiye\u2019de devlet ba\u015fkanlar\u0131n\u0131n kat\u0131l\u0131m\u0131 ile d\u00fczenlenecek olan 13. Zirve ile sona erecektir. Bu yaz\u0131da, T\u00fcrk Devletleri Te\u015fkilat\u0131 ve bu devletlerin ortak dili T\u00fcrk\u00e7e \u00fczerinde durulacakt\u0131r. T\u00dcRK DEVLETLER\u0130 TE\u015eK\u0130LATI T\u00fcrk Dili Konu\u015fan \u00dclkeler [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":6208,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"tdm_status":"","tdm_grid_status":"","footnotes":""},"categories":[40],"tags":[],"class_list":["post-6207","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-caykara"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zeleka.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6207","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/zeleka.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zeleka.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zeleka.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zeleka.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6207"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/zeleka.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6207\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zeleka.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/6208"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zeleka.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6207"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zeleka.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6207"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zeleka.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6207"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}