{"id":4898,"date":"2025-09-02T13:17:42","date_gmt":"2025-09-02T10:17:42","guid":{"rendered":"https:\/\/zeleka.com\/?p=4898"},"modified":"2025-10-11T22:11:26","modified_gmt":"2025-10-11T19:11:26","slug":"koyu-camimizin-tarihi-ve-sanatsal-degeri-23","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zeleka.com\/?p=4898","title":{"rendered":"\u00c7AYKARA- TA\u015e\u00d6REN (ZELEKA) K\u00d6Y\u00dc CAM\u0130M\u0130Z\u0130N TAR\u0130H\u0130 VE SANATSAL DE\u011eER\u0130 (23)"},"content":{"rendered":"<p><strong>\u00c7AYKARA- TA\u015e\u00d6REN (ZELEKA) K\u00d6Y\u00dc CAM\u0130M\u0130Z\u0130N TAR\u0130H\u0130 VE SANATSAL DE\u011eER\u0130<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Bu yaz\u0131y\u0131 kaleme alan ki\u015fi n\u00fcfus kay\u0131tlar\u0131nda 01.01.1950 do\u011fumlu olarak kay\u0131tl\u0131d\u0131r. Babas\u0131, E\u011fridere K\u00f6y\u00fc\u2019nden hi\u00e7 tan\u0131mad\u0131\u011f\u0131 annesi ile 1951 y\u0131l\u0131nda g\u00f6r\u00fcc\u00fc usulle evlenmi\u015f olup ad\u0131 ge\u00e7enin 1952 y\u0131l\u0131n\u0131n g\u00fcz aylar\u0131nda, m\u0131s\u0131rlar bi\u00e7ilirken d\u00fcnyaya geldi\u011fi s\u00f6ylenir y\u0131llar y\u0131l\u0131. S\u00f6z konusu durum, 1970\u2019li y\u0131llara kadar, \u00e7evrede ya\u015fayan insanlar\u0131n y\u00fczde sekseni i\u00e7in ge\u00e7erlidir.<\/p>\n<p>Bir k\u0131s\u0131m insan\u0131m\u0131z dedesinin, \u00e7o\u011fu insan\u0131m\u0131z dedesinin babas\u0131n\u0131n, neredeyse hepimiz dedemizin dedesinin nerede yatt\u0131\u011f\u0131 sorusunu cevaplayamazken; k\u00f6y\u00fcn, mezran\u0131n, yaylan\u0131n, caminin, de\u011firmenin vs., tarihini sa\u011fl\u0131kl\u0131 olarak bildi\u011fimizi iddia edebilir miyiz?<\/p>\n<p>Kulaktan kula\u011fa gelen rivayetlere g\u00f6re 1600\u2019l\u00fc y\u0131llar\u0131n sonlar\u0131nda, k\u00f6y giri\u015findeki birka\u00e7 hektarl\u0131k d\u00fcz alanda 10\u2019u ge\u00e7meyen hane ile kurulup, kom\u015fu k\u00f6y Ye\u015filalan\u2019\u0131n bir mahallesi olarak isk\u00e2n edilen k\u00f6y\u00fcm\u00fczde do\u011fal olarak cami yoktur. Cuma namazlar\u0131, ad\u0131 ge\u00e7en k\u00f6y merkezine dereyi ge\u00e7erek gidilmesi suretiyle eda edilir. \u00dcstelik yollar \u0131ss\u0131z, cehalet diz boyu, yolculuklar tehlikelidir. Kutri Ali Efendi (1882-1978)\u2019den dinlemi\u015ftim; kendisi de ilk ergenlik d\u00f6neminde, 80\u2019in \u00fczerinde ya\u015fl\u0131 olan B\u00fcy\u00fck Kasap\u2019tan, \u015fimdi yerinde yeller esen ve fakat bizim de \u00e7ok iyi bildi\u011fimiz demirci kul\u00fcbesinde demir d\u00f6verlerken dinledi\u011fini \u015f\u00f6yle nakletmi\u015fti: \u201cO zamanlar d\u00fc\u015fmanl\u0131klar \u00e7okmu\u015f, insanlar bir yerden ba\u015fka bir yere g\u00fcvenlik i\u00e7inde seyahat edemezlermi\u015f. \u0130\u015fi kolayla\u015ft\u0131rmak i\u00e7in ortak akl\u0131 \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rarak bir yol bulmu\u015flar; Cuma g\u00fcnleri kimse kimseye sata\u015fmayacak, sald\u0131rmayacak, sair g\u00fcnlerde de seyahat etmek zorunda olanlar, yanlar\u0131na bir bayan alacak. Bir bayan\u0131n refakatinde seyahat edenlere de ayn\u0131 \u015fekilde sata\u015f\u0131lmayacak ve sald\u0131r\u0131lmayacak.\u201d<\/p>\n<p>\u0130\u015fte bu a\u011f\u0131r ko\u015fullar alt\u0131nda Cuma namaz\u0131 k\u0131lmak i\u00e7in Ye\u015filalan\u2019a giden dedelerimiz, orada da pek temenna ile kar\u015f\u0131lanmazlar, y\u00fck gibi g\u00f6r\u00fcl\u00fcrlermi\u015f. Hatta camileri yok diye \u201ctahtas\u0131z\u201d olarak l\u00e2kapland\u0131r\u0131l\u0131rlar. \u00d6ylece an\u0131l\u0131rlar. Bir Cuma g\u00fcn\u00fc yine namaz k\u0131lmak i\u00e7in Ye\u015filalan\u2019\u0131n yolunu tutan Ta\u015f\u00f6renliler, camiye yakla\u015f\u0131nca, Ye\u015filalanl\u0131lar\u0131n aras\u0131ndan kendini bilmez birinin\u00a0 \u201cAha gene geliyor tahtas\u0131zlar\u201d dedi\u011fini duyunca, namaz\u0131 k\u0131lmadan geri d\u00f6nerler ve hemen o g\u00fcn \u015fimdiki okul ile Hasan Kabao\u011flu\u2019nun evi aras\u0131nda bir caminin in\u015fas\u0131na koyulurlar. K\u00fc\u00e7\u00fck, tahta bir mescit in\u015fa ederler kendi ihtiya\u00e7lar\u0131na g\u00f6re. Art\u0131k onlar\u0131n da bir tahtalar\u0131 vard\u0131r. Ama ne yaz\u0131k ki \u201ctahtas\u0131z\u201d l\u00e2kab\u0131ndan kurtulamazlar as\u0131rlar boyu.<\/p>\n<p>Masallar\u0131 anlatan aksakall\u0131 bilgelerin deyimiyle; g\u00fcnler aylar\u0131, aylar y\u0131llar\u0131 kovalar, ne kadar zaman ge\u00e7ti\u011fi bilinmez. K\u00f6y n\u00fcfusu artmaya ba\u015flar, mecburen sarkmak zorunda kal\u0131n\u0131r tepelere do\u011fru.\u00a0 D\u00fczl\u00fc\u011f\u00fcn \u00fcst\u00fcndeki tepe de g\u00fczeldir, seyrang\u00e2hd\u0131r, g\u00f6r\u00fcn\u00fcr oradan \u00e7evre k\u00f6yler: Ye\u015filalan, Akdo\u011fan, So\u011fanl\u0131, \u015eahinkaya, E\u011fridere. \u00a0Kimse ileri at\u0131l\u0131p tepeye ev yapmaya cesaret edemezken, kom\u015fu k\u00f6y E\u011fridere\u2019den k\u0131l\u0131c\u0131 keskin Niyazo\u011flu\u2019nun, bir konak yapt\u0131raca\u011f\u0131 \u015fayias\u0131 duyurur f\u0131s\u0131lt\u0131lar yoluyla. K\u00f6yl\u00fc pirelenir, ku\u015fkulan\u0131r ve bir gece \u00e2ni bir kararla mescidi s\u00f6ker tepeye ta\u015f\u0131r ve oraya kurar camisini. Ama cami yine ayn\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck m\u00fctevaz\u0131 mescittir ve zaman ilerledik\u00e7e ihtiyaca cevap veremez olur. Di\u011fer taraftan \u00e7evre k\u00f6yler de pe\u015f pe\u015fe cami in\u015fa etmektedir. Kat\u0131l\u0131r yar\u0131\u015fa Ta\u015f\u00f6renliler de. Cami kitabelerinde de belirtildi\u011fi gibi, 1841 y\u0131l\u0131nda k\u00fc\u00e7\u00fck mescitlerini y\u0131kar ve g\u00f6rkemli bir cami in\u015faat\u0131na koyulurlar (yakla\u015f\u0131k 8.00m.x12.00m. ebatlar\u0131nda). K\u00f6y hen\u00fcz da\u011fl\u0131k araziden bozma oldu\u011fu i\u00e7in \u00e7am a\u011fa\u00e7lar\u0131 \u00e7o\u011funluktad\u0131r. Dernek\u2019ten, Kabata\u015f K\u00f6pr\u00fcs\u00fc\u2019nden, \u00c7aykara Merkezi\u2019nden ta\u015f\u0131n\u0131r dayan\u0131kl\u0131 kerestenin \u00e7o\u011fu. \u0130lkel el h\u0131zarlar\u0131 ile bi\u00e7ilir a\u011fa\u00e7lar. Santim santim oyulur s\u00fcsler k\u0131vr\u0131mlar kiri\u015flere, direklere, tahtalara Kafkasya\u2019dan geldikleri rivayet edilen ustalar ve yanlar\u0131ndaki Ta\u015f\u00f6renli \u00e7\u0131raklar\u0131 taraf\u0131ndan.<\/p>\n<p>Halen Konya Sel\u00e7uk \u00dcniversitesi T\u00fcrkiyat Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 Enstit\u00fcs\u00fc Y\u00f6netim Kurulu \u00dcyesi olan Prof. Dr. Ha\u015fim KARPUZ; \u0130stanbul\u2019da bas\u0131lan Vak\u0131flar Dergisi\u2019nin 1990 y\u0131l\u0131 21. say\u0131s\u0131nda yay\u0131mlanan &#8220;Trabzon&#8217;un \u00c7aykara \u0130l\u00e7esi K\u00f6ylerinde Bulunan Baz\u0131 Camiler&#8221; ba\u015fl\u0131kl\u0131 makalesinde camimizden \u015f\u00f6yle bahseder:<\/p>\n<p>\u201cK\u00f6y\u00fcn merkez mahallesinde yer al\u0131r. Bat\u0131\u00ads\u0131nda bir de medresesi vard\u0131r. Son y\u0131llarda caminin kuzey cephesi tamir edilmi\u015f ve kapat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu s\u0131rada i\u00e7teki mahfil de geni\u015f\u00adletilmi\u015ftir. Bat\u0131 cephesindeki kap\u0131dan girilen cami dikd\u00f6rtgen pl\u00e2nl\u0131d\u0131r. Mahfil seviyesine kadar d\u00fczg\u00fcn yontu ta\u015f, bunun \u00fczerinde ah\u015fap y\u0131\u011fma duvarlara sahiptir. \u00d6rt\u00fcs\u00fc d\u00f6rt omuz olup kiremit kapl\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Cami s\u00fcsleme bak\u0131m\u0131ndan olduk\u00e7a zengin\u00addir. Kap\u0131, minber, mahfil korkuluklar\u0131 ve tavan ah\u015fap oyma olup tavanlar ayr\u0131ca nak\u0131\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r. Kap\u0131 kanatlar\u0131 \u00fczerinde uzay\u0131p giden k\u0131vr\u0131k dallar aras\u0131nda l\u00e2leler belirgin olarak g\u00f6steril\u00admi\u015ftir. Minberin yan aynalar\u0131nda dikd\u00f6rtgen panolar i\u00e7inde vazoda \u00e7i\u00e7ekler, nar, \u00fcz\u00fcm sal\u00adk\u0131mlar\u0131, stilize a\u011fa\u00e7lar, rozet ve \u00e7ark\u0131feleklere yer verilmi\u015ftir.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Ta\u015f mihrap \u00fczerinde de\u011fi\u015fik motifler g\u00f6ze \u00e7arpar. Stilize a\u011fa\u00e7 dallar\u0131 aras\u0131nda \u00fcz\u00fcm sal\u00adk\u0131mlar\u0131, vazodan \u00e7\u0131kan \u00e7i\u00e7ekler ve ibrik motif\u00adleri bunlardan baz\u0131lar\u0131d\u0131r. Mihrap ve kap\u0131 \u00fczerindeki kitabelerden ya\u00adp\u0131n\u0131n H. 1257-1260. &#8211; M. 1841-1844 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.\u201d<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Halen, Erzurum Atat\u00fcrk \u00dcniversitesi Edebiyat Fak\u00fcltesi Bat\u0131 Sanat ve \u00c7a\u011fda\u015f Sanat Anabilim Dal\u0131 \u00d6\u011fretim \u00dcyesi Do\u00e7.Dr. Mehmet Yavuz ise; T\u00fcrk Diyanet Vakf\u0131, Ankara, 2009 bas\u0131ml\u0131 \u201c\u00c7aykara ve Dernekpazar\u0131\u2019nda Geleneksel K\u00f6y Camileri\u201d adl\u0131 eserinde, camimizi daha detayl\u0131 bir \u015fekilde ele alarak \u015f\u00f6yle anlat\u0131r:<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u201cYap\u0131, \u00c7aykara&#8217;n\u0131n 6 km do\u011fusunda; Ta\u015f\u00f6ren (Zeleka) K\u00f6y\u00fc&#8217;n\u00fcn meyilli bir yamac\u0131 \u00fczerine kurulmu\u015ftur.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Cami \u00fczerinde, birbirine yak\u0131n tarihli, iki ayr\u0131 kitabe bulunur. Bunlardan erken tarihli olan\u0131, mihrab\u0131n ya\u015fmak k\u0131sm\u0131 \u00fczerinde olup, H.1257 tarihini g\u00f6sterir. \u0130kinci kitabe ise giri\u015f kap\u0131s\u0131ndaki kemer \u00fczerindedir ve H.1260 tarihini g\u00f6sterir. S\u00f6z konusu bu iki kitabenin tarih olarak birbirine yak\u0131n olmas\u0131 ve cami \u00fczerinde ba\u015fka yorumlara neden olabilecek ayr\u0131 bir kitabenin bulunmay\u0131\u015f\u0131, bu caminin H.1257-1260 (M. 1841- 1844) y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Derinlemesine dikd\u00f6rtgen \u015fekilde planlanan caminin harim k\u0131sm\u0131, i\u00e7ten i\u00e7e 7,30 x 11,70 m, d\u0131\u015f \u00f6l\u00e7\u00fcleri ise 12,50 x 8,70 m\u2019dir. Ancak caminin, di\u011fer \u00f6rneklere k\u0131yasla, olduk\u00e7a uzun olmas\u0131, yak\u0131n zamanda kuzey duvar\u0131n\u0131n y\u0131k\u0131larak geriye do\u011fru \u00e7ekilmesinden kaynaklan\u0131r. Bu tadilat esnas\u0131nda mahfil de geriye do\u011fru geni\u015fletilmi\u015ftir. Caminin kuzeyine sonradan eklenen b\u00f6l\u00fcm \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, caminin as\u0131l \u00f6l\u00e7\u00fclerinin, d\u0131\u015f hatlar\u0131 itibariyle, 8,70 x 10,50 m oldu\u011fu anla\u015f\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Caminin beden duvarlar\u0131 iki ayr\u0131 geleneksel malzeme kullan\u0131larak yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Zemin kat duvarlar\u0131 mahfil hizas\u0131na kadar d\u00fczg\u00fcn kesme ta\u015ftan yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Mahfil kat\u0131 ise tamamen ah\u015fap y\u0131\u011fma tekni\u011finde in\u015fa edilmi\u015ftir.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Cami \u00fczeri, i\u00e7ten d\u00fcz ah\u015fap tavan, d\u0131\u015ftan ise geni\u015f sa\u00e7akl\u0131, d\u00f6rt omuz k\u0131rma \u00e7at\u0131 ile kapat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7at\u0131 kaplamas\u0131 olarak geleneksel oluklu kiremit kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Ayd\u0131nlatma maksatl\u0131 olarak beden duvarlar\u0131nda zemin katta, g\u00fcneyde ve bat\u0131da iki\u015fer, \u00fcst katta ise, g\u00fcneyde d\u00f6rt, bat\u0131da \u00fc\u00e7, do\u011fuda ise iki dikd\u00f6rtgen pencereye yer verilmi\u015ftir. Yap\u0131n\u0131n pencere \u00e7er\u00e7eveleri yak\u0131n zamanda yenilenmi\u015ftir.<\/p>\n<p>Caminin kuzeybat\u0131 k\u00f6\u015fesinde ah\u015fap bir minare bulunuyordu. Ancak bu minare yak\u0131n bir tarihte y\u0131k\u0131larak yerine betonarme bir minare yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Caminin bat\u0131s\u0131nda, ortas\u0131nda k\u00fc\u00e7\u00fck bir avlusu bulunan medresenin de bu yap\u0131yla alakal\u0131 oldu\u011fu anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Caminin giri\u015f kap\u0131s\u0131 kuzeybat\u0131 k\u00f6\u015feye yak\u0131n bir yerde olup do\u011frudan i\u00e7eri al\u0131nm\u0131\u015f olan son cemaat yerine a\u00e7\u0131lmaktad\u0131r. \u0130ki kanatl\u0131 kap\u0131n\u0131n \u00fcst k\u0131sm\u0131, bal\u0131ks\u0131rt\u0131 desenlerine sahip, yuvarlak kemerli hale getirilmi\u015ftir. Kemerin orta k\u0131sm\u0131nda, Osmanl\u0131ca olarak, \u201c<em>sene 1260\u201d <\/em>yaz\u0131s\u0131 bulunur. Kemer k\u00f6\u015feleri ise e\u015fkenar \u00fc\u00e7genlerle doldurulmu\u015ftur. Kap\u0131 kanatlar\u0131 ile s\u00f6velerinin geni\u015f y\u00fczleri, oyma tekni\u011fiyle yap\u0131lm\u0131\u015f, uzay\u0131p giden k\u0131vr\u0131k dallar aras\u0131nda, lale \u00e7i\u00e7ekleri ve yapraklarla s\u00fcsl\u00fcd\u00fcr. Kenarlarda kalan k\u0131s\u0131mlar ince \u00e7er\u00e7eveler halinde d\u00fczenlenerek \u00fczerleri sa\u00e7 \u00f6rg\u00fcs\u00fc ve geometrik desenlerle bezenmi\u015ftir.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Harimin kuzeyinde, sonradan yap\u0131lan ilave b\u00f6l\u00fcm ile birlikte, iki\u015ferden alt\u0131 ah\u015fap dire\u011fin ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 mahfil k\u0131sm\u0131 bulunur. \u0130lk d\u00f6rt ah\u015fap dire\u011fin bulundu\u011fu k\u0131s\u0131m orijinalden kalmad\u0131r. Geride kalan iki direkli b\u00f6l\u00fcm ise onar\u0131mdan sonra yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6n s\u0131rada bulunmas\u0131 gereken ve son cemaat yerini belli etmek i\u00e7in kullan\u0131lan, geometrik \u015febekeli ah\u015fap korkuluklar da, yap\u0131lan tadilatla birlikte geriye al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Plana yans\u0131yan mevcut d\u00fczenden de bu onar\u0131m\u0131n izlerini bulmak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u00dcst katta, mahfilin ortas\u0131nda, i\u00e7 mek\u00e2na yakla\u015f\u0131k 60 cm\u2019lik kademeli bir ta\u015f\u0131nt\u0131 yapan m\u00fcezzin k\u00f6\u015fk\u00fc bulunur. M\u00fcezzin k\u00f6\u015fk\u00fcn\u00fcn y\u00fczleri yine ah\u015fap bezemelidir. Bu bezemeler aras\u0131nda, alternatif olarak i\u015flenmi\u015f, &#8216;S&#8217; \u00e7izgileri \u00fczerinde lale \u00e7i\u00e7ekleri, bal\u0131ks\u0131rt\u0131 (\u015eevron) motifleri ve basit geometrik desenler hemen dikkati \u00e7ekmektedir. Mahfille birlikte m\u00fcezzin k\u00f6\u015fk\u00fcn\u00fcn kenarlar\u0131 iki\u015fer b\u00f6l\u00fcml\u00fc, bo\u011fumlu ah\u015fap korkuluklarla \u00e7evrilmi\u015ftir.<\/p>\n<p>Mahfil k\u0131sm\u0131, caminin do\u011fu ve bat\u0131 duvarlar\u0131 \u00fczerinde, i\u00e7 mek\u00e2na 60 cm\u2019lik bir \u00e7\u0131k\u0131nt\u0131 yaparak, mihrap duvarlar\u0131na kadar uzan\u0131r. B\u00f6ylece mahfil i\u00e7 mek\u00e2n\u0131 &#8216;U&#8217; \u015feklinde sarar. Bu uygulama, y\u00f6redeki bu t\u00fcr camilerin \u00e7o\u011funda g\u00f6r\u00fclen, ortak bir uygulamad\u0131r. Yanlar\u0131ndaki balkon k\u0131s\u0131mlar\u0131nda ve mahfilde, tavan\u0131 destekler nitelikte, ba\u015fl\u0131klar\u0131 bitkisel ve sark\u0131t i\u015flemeli, d\u00f6rder ah\u015fap direk kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>Yap\u0131lan tadilatla birlikte mahfil k\u0131sm\u0131 da olduk\u00e7a derinle\u015ftirilmi\u015ftir. Mahfil k\u0131sm\u0131nda; \u00f6ndeki b\u00f6l\u00fcmle ortadaki b\u00f6l\u00fcm, i\u00e7leri bo\u015f alt\u0131genlerin olu\u015fturdu\u011fu, ah\u015fap kafesli paravan bir duvarla birbirinden ayr\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Son derece g\u00fczel d\u00fczenlenmi\u015f bu kafesli b\u00f6l\u00fcm, kad\u0131nlarla erkeklerin bulundu\u011fu k\u0131sm\u0131 birbirinden ay\u0131rmak i\u00e7in yap\u0131lm\u0131\u015f olmal\u0131d\u0131r. Mahfil kat\u0131nda, tavan\u0131 desteklemek i\u00e7in kullan\u0131lan ah\u015fap direklerin ba\u015fl\u0131klar\u0131nda ve bu direkler \u00fczerine oturan ah\u015fap hat\u0131llar \u00fczerinde, yine oyma \u015feklinde yap\u0131lm\u0131\u015f, bitkisel ve geometrik bezeme bulunur.<\/p>\n<p>Harimi \u00f6rten d\u00fcz ah\u015fap tavan\u0131n ortas\u0131nda, tavan i\u00e7ine g\u00f6m\u00fclm\u00fc\u015f sekizgen bir g\u00f6bek k\u0131sm\u0131 bulunur. S\u00f6z konusu bu tavan g\u00f6be\u011fi, d\u0131\u015fta kare bir \u00e7er\u00e7eve ile \u00e7evrelenmi\u015ftir. Bu \u00e7er\u00e7eve \u00fczerindeki s\u00fcslemeler m\u00fcezzin k\u00f6\u015fk\u00fcn\u00fcn aynal\u0131\u011f\u0131nda da kullan\u0131lan bezeme ile ayn\u0131d\u0131r. \u0130\u00e7teki sekizgen konkav korni\u015fin her bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcne, \u2018<em>Allah, Muhammed, Ebubekir, \u00d6mer, Osman, Ali, Hasan ve H\u00fcseyin\u2019 <\/em>isimleri yaz\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Tavan g\u00f6be\u011finin merkezinde ise geometrik i\u015flemeli dairelerin olu\u015fturdu\u011fu, \u00e7ark\u0131felek bi\u00e7iminde as\u0131l g\u00f6bek k\u0131sm\u0131 bulunur. Sekizgenin k\u00f6\u015felerinde kalan bo\u015fluklar ise de\u011fi\u015fik \u015fekilde i\u015flenmi\u015f geometrik bezemeye sahiptir. Bu s\u00fcslemelerin \u00fczerleri, sonraki d\u00f6nemlerde yap\u0131lan onar\u0131mlar s\u0131ras\u0131nda, de\u011fi\u015fik renkteki boylarla boyanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Caminin g\u00fcney duvar\u0131ndaki ta\u015f mihrap nispeten do\u011fuya kayd\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Ya\u015fmak k\u0131sm\u0131 \u00e7evresindeki yaz\u0131lar ve d\u00f6rt geometrik desen haricinde, mihrap olduk\u00e7a sadedir. Yukar\u0131ya do\u011fru be\u015f kademeli olarak daralan ni\u015f k\u0131sm\u0131 alt\u0131 y\u00fczeyli olarak d\u00fczenlenmi\u015ftir. Mihrab\u0131n en hareketli k\u0131sm\u0131 ya\u015fmak k\u0131sm\u0131d\u0131r. Bu k\u0131s\u0131mda ortada k\u00fcresel bir kabaraya yer verilerek etraf\u0131 d\u00f6rt hareketli bitki yapra\u011f\u0131yla sar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. K\u00fcresel kabaran\u0131n tam \u00fczerinde Osmanl\u0131ca olarak, <em>&#8220;sene 1257&#8221; <\/em>tarihi yaz\u0131l\u0131d\u0131r. Bu tarih yaz\u0131s\u0131n\u0131n her iki yan\u0131nda, iki\u015fer sat\u0131rl\u0131k birer yaz\u0131 kitabesi daha bulunur.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Sa\u011f tarafta; <em>&#8220;K\u00fcllem\u00e2 dehala &#8216;aleyh\u00e2 zekeriyy\u00e2&#8217;l-mihr\u00e2b&#8221; <\/em>ayeti ile <em>&#8220;El-cennet\u00fc akd\u00e2mu&#8217;l-\u00fcmme&#8217;h\u00e2t&#8221; <\/em>hadisi, sol tarafta ise\u00a0 <em>&#8220;Inne &#8216;s-al\u00e2te k\u00e2net &#8216;ala &#8216;l-m\u00fc &#8216;minine kitaben mevkuta&#8221; <\/em>ayeti ile <em>&#8220;K\u00fcll\u00fc \u015fey&#8217;in leh\u00fc ted\u00fcll\u00fc &#8216;al\u00e2 en&#8217;umihi&#8221; <\/em>ibaresi yaz\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Ya\u015fmak k\u0131sm\u0131n\u0131n her iki yan\u0131nda, stilize edilmi\u015f birer hayat a\u011fac\u0131 motifi bulunur. \u0130nce geometrik bir \u00e7er\u00e7eve i\u00e7ine al\u0131nan mihrapta ba\u015fka bir dekoratif unsur bulunmay\u0131p, yap\u0131lan onar\u0131mlarda beyaz ya\u011fl\u0131 boya ile boyanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Mihrab\u0131n sa\u011f\u0131na yerle\u015ftirilen minberin tamam\u0131 ah\u015faptan olup \u00fczerinde de\u011fi\u015fik s\u00fcslemeler mevcuttur. Minberin mihraba bakan sol aynal\u0131k k\u0131sm\u0131 tamamen bitkisel bezemelidir. Burada sa\u00e7 \u00f6rg\u00fcs\u00fc i\u015flemeli dikd\u00f6rtgen ve \u00fc\u00e7gen \u00e7er\u00e7eveler i\u00e7inde, hayat a\u011fac\u0131n\u0131 and\u0131r\u0131r nitelikte, vazodan \u00e7\u0131kan, stilize edilmi\u015f lale \u00e7i\u00e7ekleri, bitki motifleri ve \u00fcz\u00fcm salk\u0131mlar\u0131 bulunur.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Minberin sa\u011f aynal\u0131\u011f\u0131nda ise geometrik desen a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131d\u0131r. Bu desenler aras\u0131nda, ince silmeli kare \u00e7er\u00e7eveler i\u00e7ine i\u015flenmi\u015f, \u00e7e\u015fitli \u015fekilde lale \u00e7i\u00e7ekleri, papatya, rozet \u00e7i\u00e7e\u011fi ve \u00e7ark\u0131felekler bulunur. Minberin kap\u0131 s\u00f6veleri ve korkuluklar\u0131 \u00fczerinde, yine oyma \u015feklinde yap\u0131lm\u0131\u015f, lale \u00e7i\u00e7ekleri, zencirekler ve sa\u00e7 \u00f6rg\u00fc desenleri bulunur.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Minber kap\u0131s\u0131n\u0131n \u00fcst k\u0131sm\u0131nda yuvarlak bir kemer olu\u015fturulmu\u015f ve bu kemerin \u00fczerine <em>&#8220;Suni&#8217;a f\u00ee&#8217;l-halk &#8230; s\u00e2hib\u00fc&#8217;l-minher Mehmed&#8221; \u00a0<\/em>yaz\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Minber kap\u0131s\u0131n\u0131n ta\u00e7 k\u0131sm\u0131n\u0131n alt\u0131nda ise bir hadis metni bulunur.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Caminin kuzeybat\u0131s\u0131nda bulunan minare sonradan yap\u0131lm\u0131\u015f olup orijinal de\u011fildir.\u201d<\/p>\n<p>Al\u0131nt\u0131lardan da anla\u015f\u0131laca\u011f\u0131 \u00fczere, nam\u0131 ilimiz s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131na ta\u015fan camimizin in\u015fas\u0131nda, k\u00f6y\u00fcm\u00fcz Yunuslar\u0131ndan bir Koca Yunus da \u00e7\u0131rakt\u0131r yanlar\u0131nda Kafkas Ustalar\u0131n\u0131n. Duvarlar \u00f6r\u00fcl\u00fcnce: \u201cBen bir kap\u0131 yapay\u0131m size, be\u011fenirseniz takars\u0131n\u0131z camiye, be\u011fenmezseniz, ba\u015fka bir yerde kullan\u0131r\u0131m\u201d der ve g\u00fcn\u00fcm\u00fcz mimarlar\u0131n\u0131 hayretlere d\u00fc\u015f\u00fcren, d\u00fcnyada t\u00fcr\u00fcn\u00fcn tek \u00f6rne\u011fi kap\u0131s\u0131n\u0131 yapar caminin.<\/p>\n<p>Yine kitabesinden anla\u015f\u0131laca\u011f\u0131 gibi, 4 y\u0131lda (1845) tamamlan\u0131r kaba in\u015faat\u0131. Ancak s\u00fcslemeleri ve bezemeleri uzun y\u0131llar al\u0131r. Bizim ku\u015fa\u011f\u0131n yakinen tan\u0131d\u0131\u011f\u0131 \u00c7eyrek O\u011flu \u00d6mer Ayd\u0131n (1889 -1970) Usta son bezemelerini,\u00a0 7. Cumhurba\u015fkan\u0131m\u0131z Say\u0131n S\u00fcleyman Demirel\u2019in s\u0131n\u0131f arkada\u015f\u0131 oldu\u011fu s\u00f6ylenen k\u00f6y\u00fcm\u00fcz\u00fcn ilk m\u00fchendisi Ahmet Taka (1924-1989) da duvar resimleri ile s\u00fcslemelerini tamamlar.<\/p>\n<p>\u00c7eyreko\u011flu (Ayd\u0131n) \u00d6mer Efendi, \u00d6merefendio\u011flu (Aslan) Ali O\u011flu Molla Salih Efendi, Taka Hasan Efendi, Karahasano\u011flu (Kiki) Mehmet Efendi (1882-1962) , Cevahiro\u011flu Ahmet (Se\u00e7ilmi\u015f) Efendi (1909-1991) ve medrese gelene\u011finden gelen ve g\u00fcn\u00fcm\u00fczde nesli t\u00fckenmekte olan g\u00fc\u00e7l\u00fc hocalar\u0131m\u0131zdan Hudeko\u011flu Ahmet Tuncer (1933-2003) Hocaefendi camimizde g\u00f6rev yapan tan\u0131nm\u0131\u015f hocalar\u0131m\u0131zd\u0131r.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-full wp-image-380\" src=\"https:\/\/zeleka.com\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/Vesikalik-2.jpg\" alt=\"\" width=\"70\" height=\"100\" \/><\/p>\n<p>Ahmet MUTLUO\u011eLU<\/p>\n<p>\u00c7aml\u0131ca, 05. 03. 2011<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>KAYNAKLAR:<\/p>\n<p>A- ESERLER :<\/p>\n<p>1.Trabzon\u2019un \u00c7aykara \u0130l\u00e7esi K\u00f6ylerinde Bulunan Baz\u0131 Camiler, Prof. Dr. Ha\u015fim Karpuz, Vak\u0131flar Dergisi 21. Say\u0131s\u0131, \u0130stanbul-1990<\/p>\n<p>2.\u00c7aykara ve Dernekpazar\u0131\u2019nda Geleneksel K\u00f6y Camileri, Do\u00e7. Dr. Mehmet Yavuz, T\u00fcrk Diyanet Vakf\u0131 Yay\u0131nlar\u0131, Ankara-2009<\/p>\n<p>3.Of N\u00fcfus Defterleri (1884), Sezgin Demircio\u011flu &#8211; S\u00fcleyman Bilgin, \u015eeny\u0131ld\u0131z Yay\u0131nlar\u0131, \u0130stanbul-2011<\/p>\n<p>B- K\u0130\u015e\u0130LER :<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<ol>\n<li>(Kutri Ali Efendi) Ahmet Ali Mutlu (1882-1978)<\/li>\n<li>Mehmet Asano\u011flu (1905-2010)<\/li>\n<li>Resul Atalay, Mehmet o\u011flu, (1915-\u2026)<\/li>\n<li>Mehmet Hul\u00fbsi Mutluo\u011flu, Ahmet o\u011flu, (1926-\u2026)<\/li>\n<li>\u0130brahim Atalay, Mehmet O\u011flu (1929-\u2026)<\/li>\n<li>S\u00fcleyman Rendeci, Kas\u0131m O\u011flu, (1930-\u2026)<\/li>\n<li>(Ahmet Taka) Hilmi Tekeo\u011flu (1931-&#8230;)<\/li>\n<li>Salih Recep Karao\u011flu, Mehmet O\u011flu, (1932-\u2026)<\/li>\n<\/ol>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00c7AYKARA- TA\u015e\u00d6REN (ZELEKA) K\u00d6Y\u00dc CAM\u0130M\u0130Z\u0130N TAR\u0130H\u0130 VE SANATSAL DE\u011eER\u0130 &nbsp; Bu yaz\u0131y\u0131 kaleme alan ki\u015fi n\u00fcfus kay\u0131tlar\u0131nda 01.01.1950 do\u011fumlu olarak kay\u0131tl\u0131d\u0131r. Babas\u0131, E\u011fridere K\u00f6y\u00fc\u2019nden hi\u00e7 tan\u0131mad\u0131\u011f\u0131 annesi ile 1951 y\u0131l\u0131nda g\u00f6r\u00fcc\u00fc usulle evlenmi\u015f olup ad\u0131 ge\u00e7enin 1952 y\u0131l\u0131n\u0131n g\u00fcz aylar\u0131nda, m\u0131s\u0131rlar bi\u00e7ilirken d\u00fcnyaya geldi\u011fi s\u00f6ylenir y\u0131llar y\u0131l\u0131. S\u00f6z konusu durum, 1970\u2019li y\u0131llara kadar, \u00e7evrede ya\u015fayan [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":4899,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"tdm_status":"","tdm_grid_status":"","footnotes":""},"categories":[30,29],"tags":[],"class_list":{"0":"post-4898","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-ahmet-mutluoglu","8":"category-yazarlar"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zeleka.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4898","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/zeleka.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zeleka.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zeleka.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zeleka.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4898"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/zeleka.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4898\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4989,"href":"https:\/\/zeleka.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4898\/revisions\/4989"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zeleka.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/4899"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zeleka.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4898"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zeleka.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4898"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zeleka.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4898"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}